Metrika

  • citati u SCIndeksu: [1]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[]
  • posete u poslednjih 30 dana:13
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:3

Sadržaj

članak: 1 od 1  
2004, vol. 46, br. 3, str. 227-243
Porodica kao kapitalno dobro
Univerzitet u Beogradu, Filozofski fakultet
Ključne reči: proširena porodica; vertikalno proširenje; horizontalno proširenje; patrijarhat; modernizacija; blokirana i odložena društvena transformacija
Sažetak
Anketa na nacionalno reprezentativnom uzorku domaćinstava u Srbiji, koju je krajem 2003. godine sproveo Institut za sociološka istraživanja, pokazala je neočekivano veliki udeo proširenih porodica (30%). Prethodne ankete su naprotiv, upućivale na zaključak da je u pitanju skoro nestajući model i oblik porodičnog života. Dalja analiza podataka iz poslednje ankete nas je uverila da je u toku obnova porodičnog tipa, koji je nastao kao rezultat transformacije zadruge ili zajedničke porodice. Tokom socijalističkog perioda, koji je karakterisala industrijalizacija i destimulisanje razvoja poljoprivrede, ovaj porodični oblik je preživeo, uzevši oblik hibridnog ili mešovitog domaćinstva sastavljenog od seljaka - radnika ("polutana"), ali je bio u stalnom opadanju od sredine šezdesetih godina prošlog veka. U sadašnjim okolnostima, koje su obeležene decenijskom krizom i opadanjem ekonomije, dešava se ekspanzija modela proširene porodice. Njega odlikuju potpuno nove morfološke, strukturalne, socio-ekonomske i funcionalne karakteristike, koje svedoče o postojanju strategija pojedinih porodica koje imaju za cilj prilagođavanje blokiranoj, odloženoj i zakasneloj socio-ekonomskoj transformaciji, ili izbegavanje rizika koje ona donosi. Na osnovu navedenih empirijskih podataka utvrđeno je postojanje dva tipa proširenja: horizontalno (lateralni srodnici) i vertikalno prošireni porodični tip (krvno srodstvo, patrilinearnost). Takođe je uočeno da se ova dva tipa razlikuju i u načinima svog pojavljivanja i održavanja, kao i u bitnim unutrašnjim odnosima. Vertikalno proširene porodice se odlikuju elementima tradicionalnog patrijarhalnog reda, dok horizontalno proširenje predstavlja rezultat modernizacijskih trendova koji se nisu u potpunosti razvili (pogotovo kada je u pitanju odnos između supružnika).
Reference
Bogišić, V. (1874) Zbirka sadašnjih pravnijeh običaja u južnih Slovena. Zagreb: Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti, knj. I
Halpern, J.M., Kerewski-Halpern, B. (1972) A Serbian village in historical perspective. New York, itd: Holt, Reinehart and Winston
Hammel, E.a. (1972) The zadruga as a process. u: Laslett Peter, Wall Richard [ur.] Household and Family in Past Time, Cambridge, itd: Cambridge University Press, str. 335-373
Kazer, K. (2002) Porodica i srodstvo na Balkanu - analiza jedne kulture koja nestaje. Beograd: Udruženje za društvenu istoriju
Milić, A., Berković, E., Petrović, R. (1981) Domaćinstvo, porodica i brak u Jugoslaviji - društveno-kulturni, ekonomski i demografski aspekti promene porodične organizacije. Beograd: Filozofski fakultet - Institut za sociološka istraživanja / ISIFF
Milić, A. (1995) Svakodnevni život i porodica u vrtlogu društvenog rasula: Srbija, 1991-1995. u: Bolčić Silvano [ur.] Društvene promene i svakodnevni život - Srbija početkom devedesetih, Beograd: Filozofski fakultet - Institut za sociološka istraživanja / ISIFF, str. 135-180
Milić, A. (2002) Dobitnici i gubitnici u procesu tranzicije iz ugla porodične svakodnevice, 1991-2001. u: Bolčić Silvano i Milić Anđelka [ur.] Srbija krajem milenijuma - razaranje društva, promene i svakodnevni život, Beograd: Filozofski fakultrt - Institut za socološka istraživanja, str. 251- 281
Mosely, Ph.E. (1976) The peasant family: The zadruga or communal joint-family in the Balkans and its recent evolution. u: Byrnes R.F. [ur.] Communal families in the Balkans: The zadruga, Notre Dame, IN, itd: University of Notre Dame Press, str. 19-30
Todorova, M. (1990) Myth-making in European family history: The zadruga reconsidered. Eastern European Politics and Societies, vol. 4, number 1, 30-76
Zimmerman, C.C. (1947) Family and civilization. New York-San Francisco, itd: Harper
 

O članku

jezik rada: engleski
vrsta rada: izvorni naučni članak
DOI: 10.2298/SOC0403227M
objavljen u SCIndeksu: 02.06.2007.