Metrika

  • citati u SCIndeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[]
  • posete u poslednjih 30 dana:0
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:0

Sadržaj

članak: 1 od 1  
2004, vol. 56, br. 3, str. 45-75
Terorizam i organizovani kriminal posle 11. septembra 2001. godine
Institut za međunarodnu politiku i privredu, Beograd
Ključne reči: terorizam; mega-terorizam; organizovani kriminal; bezbednosna pretnja; politika; vlast; odgovor; legitimacija; relegitimacija; nasilje
Sažetak
U teoriji je napravljena razlika između klasičnog terorizma i mega-terorizma koji je obeležio razdoblje posle terorističkih udara na Njujork i Vašington 11. septembra 2001. godine. Dok klasični terorizam teži da bude dopuna politike, odnosno da se manifestuje kao njen kriminalizovani produžetak mega-terorizam je kvalitativno nova pojava koja je sama po sebi politika. Uslovi za mega-terorizam povezani su s visokim ulozima i velikom disproporcijom u sili kojom pojedine strane raspolažu. Politika SAD najviše je doprinela stvaranju takvih uslova na globalnom planu, i one su za to strateški odgovorne, što često ne shvataju ili ne žele da shvate ni najizrazitiji kritičari međunarodnog hegemonizma u politici Sjedinjenih Država. Agresivno ponašanje velike sile u međunarodnim odnosima gotovo automatski proizvodi još veći broj antagonizovanih odnosa drugih manjih sila a sve to dovodi do opšteg zaoštravanja međunarodnih odnosa. Vojni odgovori na mega-terorističku pretnju upravo proizvode njenu eskalaciju, odnosno preterano agresivni odgovori na klasične terorističke pretnje delimično su i izazvali mega-terorizam. Najveća greška u odgovoru na mega-terorizam (SAD, ali i drugih uticajnih sila) jeste prihvatanje ratujućeg modela vojne agresije, što teroristima pribavlja legitimitet koji ranije nisu imali. Pojave korupcionaških afera u Srbiji i Crnoj Gori, u Makedoniji, u BiH i drugim zemljama Balkana samo dodatno potvrđuju da su procesi tranzicije u većini zemalja Jugoistočne, pa i Istočne Evrope, praćeni nus proizvodima u obliku kriminalizacije ekonomskih i političkih sistema, pa se pojavljuju ozbiljni problemi u raspodeli moći u balkanskim tranzicijama. U strukturi novoformirane demokratije, koja je u saglasju sa savremenim tendencijama u razvoju tzv. poliarhične demokratije, političke odluke ne donose uvek i nužno političke institucije kao predstavnici države, iako se one donose u okviru tih institucija. Javna politika se odvaja od javnog mnjenja i pojavljuje se hronični deficit legitimnosti vlasti. U delovima političkog establišmenta, povezanim sa organizovanim kriminalom, stvara se atmosfera da "cilj opravdava sredstvo" ili "da je sve dopušteno, što nije izričito zabranjeno", što pogoduje stvaranju uslova za legitimisanje korupcije i organizovanog kriminala. Iskazana destruktivna uloga organizovanih kriminalnih grupa, odnos aktuelnih vlasti, pa i dela javnosti prema tim grupama u vreme međunacionalnih sukoba, i dalje, učinili su dovoljno jasnom činjenicu da se veze između organizovanog kriminala i političkih elita u svim delovima bivše SFR Jugoslavije ostvaruju putem uzajamnih klijentelističkih odnosa, koje su pothranjivali i međunarodni činioci svojim nedoslednim ponašanjem. Nedoslednost međunarodne podrške doprinosi stvaranju klijentelskih kultura, a takve kulture dovode do formiranja relativno trajnih partnerstava između političkih elita i organizovanog kriminala. Tako nastaje novi tip organizovanog kriminala koji zadržava klasično svojstvo (kriminal za profit), ali se i modifikuje u "novi ratujući entitet", koji se okreće i borbi protiv države radi preuzimanja državne vlasti. Osnovni problem sa legitimacijom nasilja u međunarodnim odnosima jeste to što se njome legitimiše i teroristički odgovor na monopolizaciju međunarodnih odnosa i na tzv. intervencionističke ratove. Sadašnja tendencija u SAD ka relegitimaciji nasilja kao metoda borbe protiv terorizma istorijski i bezbednosno je retrogradan. Time se samo smanjuje stigma terorizma u svetu i povećava prostor za argumentaciju da "teroristi nemaju izbora". Isto ili slično važi i za organizovani kriminal u Srbiji ili ma kojoj zemlji u tranziciji u Jugoistočnoj Evropi. Osnovni princip uspešnog suprotstavljanja terorizmu smatra autor, jeste održavanje moralnog statusa nenasilja kao imperativa za međunarodne odnose. Savremena politika, pre svega globalna politika SAD koja je upravo zasnovana na ponovnoj legitimaciji nasilja, unapred je osuđena na neuspeh u borbi protiv terorizma.
Reference
Arvanites, N.D.A. (2003) Balkanski čvor - geo-izborna dimenzija. Beograd: Anda Info
Barber, B.R. (2003) Jihad vs. McWorld. London: Corgi Books
Best, G. (1994) War and law since 1945. Oxford: Clarendon Press
Bošković, M. (2004) u: Korupcija u Srbiji, konferencija, Grupa za bezbednosnu politiku, Centar za menadžment, 18. februar, Beograd, izlaganje
Bunker, R.J. (1998) Challenging the United States symmetrically and asymmetrically: Can America be defeated?. u: Ninth Annual Strategy Conference, US Army War College's, April
Bunker, R.J., Sullivan, J.P. (1998) Cartel evolution: Potentials and consequences. Transnational Organized Crime, vol. 4, br. 2, str. 57
Chavdarova, T. (2001) Corruption in the Bulgarian post-communist transformation. Southeast Europe Review, vol. 4, br. 3, str. 9-18
Chomsky, N. (2000) Rogue states: The rule of force in world affairs. London: Pluto Press
Ćirković, R. (2003) Slučaj Kolesar-Janjušević - Đelić je kriv za sve. NIN, br. 2758, 6.novembar str. 22-23
Ćuruvija, D. (2004) Petog dana ponovo prekinuto suđenje za ubistvo premijera Zorana Đinđića- advokati Krsmanovića napustili sudnicu. Glas javnosti, 19.februar, str. 9
Dahl, R.A. (1994) The concept of power. u: Schott John [ur.] Power, London-New York, itd: Routledge, vol. 2
Falk, R.A. (2003) The great terror war. Gloucestershire: Arris Books, str. XIV
Fatić, A. (2004) Ustav - uslov opstanka države. Politika, 9. februar, str.A6
Fatić, A., Pantić, D. Crime, corruption and social stability. u: UNDP early warning report, challenges of implementing the reform agenda: One year after the democratic breakthrough, October 2000-October 2001, Beograd: United Nations Development Programme, str. 87-95
Fatić, A. (2000) Političko nasilje u međunarodnim odnosima i problemi 'propalih' država. u: Fatić Aleksandar [ur.] Problemi srpske politike, Beograd: Centar za menadžment, str. 15
Fatić, A. The transitional crisis in Serbia. u: Phinnemore David, Peter Siani-Davies [ur.] Southeastern Europe: The stability pact and EU enlargement, Cluj, Romania: European Studies Foundation Publishing House, str. 39-65
Fatić, A. (2003) Serbian Prime Minister assassinated: Organized crime proclaimed the prime security threat. South-East Europe Review, vol. 5, br. 4, str. 7-14
Grant, W., Sargent, J. (1987) Business and politics in Britain. London-New York, itd: Macmillan Publishing
Guttsman, W.L. The British political elite. London: MacGibbon and Kee
Holmes, S. (1997) Crime and corruption after communism. East Eur Polit Soc, Fall, str. 59
Jessop, R. (1972) Social order, reform and revolution. London-New York, itd: Macmillan Publishing
Korać, S. (2003) Korupcija u privredi Bosne i Hercegovine. Puls, Centar za menadžment, Beograd, avgust-septembar, str. 41-42
Korić, S. (2003) Korupcija u Mađarskoj. Puls, Centar za menadžment, Beograd, avgust - septembar, str. 46-52
Kovacs, A. (2000) Corruption and the possibilities of repressing corruption. u: Joint project against corruption in the Republic of Hungary: Preliminary assessment and feedback on the corruption pilot study, UNODCCP, http://www.nobriber.org/Documents/corruption-hungary-wp-prelim.pdf., str. 21, 14. July 2003
Levi, M. (2003) The organization of serious crimes. u: Maguire Mike, Rod Morgan, Robert Reiner [ur.] The Oxford handbook of criminology, Oxford, itd: Oxford University Press, str. 878-884
Naylor, R.N. Predators, parasites, or free-market pioneers: Reflections on the nature and analysis of profit-driven crime. u: Beare Margaret E. [ur.] Critical reflections on transnational organized crime, money laundering, and corruption, Toronto, itd: University of Toronto Press, str. 35-54
Nikolić, O. (2004) Eksperti i diplomate o korupciji u Srbiji- prednjačimo u Evropi. Glas javnosti, 19.februar str. 5
Ruggiero, V. (2003) Global markets and crime. u: Beare Margaret E. [ur.] Critical reflections on transnational organized crime: Money laundering and corruption, Toronto, itd: University of Toronto Press, str. 171-182
Scott, J. (2001) Power. Cambridge, itd: Polity Press
Sheptycki, J. Global law enforcement as a protection racket: Some skeptical notes on transnational organized crime as an object of global governance. u: Edwards Adam, Gill Peter [ur.] Transnational organized crime: Perspectives on global security, London-New York, itd: Routledge, str. 24-58
Sissenich, B. (2001) Corruption as domestic and international concern: An overview of causes, consequences and reform efforts. South-East Europe Review, vol. 4, br. 2, str. 9-22
United Nations Development Programme Bulgaria (1999) Biannual early warning report. Sofia, December 1998-May 1999
Vučetić, S. (2002) Peace building and political corruption: The Bosnian case. Southeast Europe Review, vol. 5, br. 3, str. 65-80
Woodiwiss, M. Transnational organized crime: The global reach of an American concept. u: Edwards Adam, Gill Peter [ur.] Transnational organized crime: Perspectives on global security, London-New York, itd: Routledge, str. 13-27
 

O članku

jezik rada: srpski
vrsta rada: neklasifikovan
objavljen u SCIndeksu: 02.06.2007.