Metrika

  • citati u SCIndeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[]
  • posete u poslednjih 30 dana:3
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:0

Sadržaj

članak: 1 od 1  
2003, br. 43, str. 377-404
Starateljstvo u antičkom Rimu uz poseban osvrt na cura nascituri (ventris) - prilog istoriji vanparnične stvari
Univerzitet u Nišu, Pravni fakultet
Ključne reči: Rimsko pravo; vanparnični postupak; starateljstvo; cura nas­cituri (ventris); Edictum perpetuum
Sažetak
Predmet ovoga rada, uz prethodni kratki osvrt na neka pitanja rimskog procesnog prava, predstavlja starateljstvo u antičkom Rimu, pri čemu se posebna pažnja posvećuje starateljstvu nad začetim a nerođenim detetom, cura nascituri ili cura ventrís (cura bonorum venins nomine). Najpre se uz uočavanje određenih razlika između savremenog i rimskog procesnog prava (parničnog i vanparničnog), ističu teškoće pri definisanju rimskog vanparničnog postupka u vanparnične stvari uopšte. Zatim se, uz konstataciju da ne postoje izrazite razlike u pojmu poslovne sposobnosti ističu razlike između modernog i rimskog prava u pogledu uzroka nesposobnosti, kategorija pogođenih lica i ustanovi, koje nadopunjavaju nedostatke poslovne sposobnosti. Dalje se uočavaju razlike između tutorstva (tutela) i starateljstva (cura) u antičkom Rimu, uz pokušaj definisanja ondašnjeg starateljstva, koje je teško izvesti na precizan, koncizan i generalni način istovremeno. Uz navođenje pojedinih tipova starateljstva više pažnje se posvećuje procesno-pravnom aspektu ovog pitanja, odnosno vanparničnom. U tom smislu se razmatraju sledeća pitanja: postavljanje staratelja od strane državnog organa, uz eventualno ispitivanje podobnosti njegove ličnosti za tu javnu dužnost (inquisitio); oslobađanje od dužnosti staratelja iz opravdanih, izvinjavajućih razloga (npr. određeni broj vlastite dece, već postojeća funkcija zaštitništva, vršenje druge javne funkcije itd); davanje obezbeđenja od strane staratelja, uz sadejstvo državnog organa, radi garancije savesnosti i uspešnosti obavljanja funkcije smena staratelja s funkcije, od strane državnog organa, pokretanje postupka protiv nesavesnih staratelja i eventualna osuda itd. Konačno, uz uočavanje malobrojnosti i relativne konfuznosti podataka o starateljstvu nad nerođenim detetom, u većini dostupnih izvora, analiziraju se najpre ukratko neki aspekti materijalno-pravnog položaja nasciturus-a; a zatim se, uz ukazivanje na postojeća očita pravila, analiziraju podaci procesnog karaktera vezani za uspostavljanje ustanove i postupak staranja o nasciturus-u. Na kraju se prezentira tekst iz kodifikovanog pretorskog prava (Edictum perpetuum) relativno celovit, o postupku staranja o začetku (partus, nasciturus venter) i indirektno o majci začetka, trudnici i porodilji. Za današnje poimanje tekst zvuči pomalo čudno, a u odnosu na ženu i dosta ponižavajuće. Ali, osim što svedoči o karakteru cura nascituri, ovaj tekst pruža i priliku da se uoči značaj napretka medicine (i društva uopšte) u odnosu na pravo materijalno i procesno.
Reference
*** (1982-1995) Zakon o vanparničnom postupku Srbije. Sl. glasnik SRS, Sl. glasnik RS, član 95, stav 3. br. 25/82, 48/88, br. 46/95
Ajzner, B., Horvat, M. (1948) Rimsko pravo. Zagreb: Nakladni zavod Hrvatske
Bajić, M. (1959) Skrbništvo nad rasipnicima u starom rimskom pravu. Godišnjak Pravnog fakulteta u Sarajevu, 7, str. 237-254
Bajić, M. (1953) Poslovna nesposobnost i počeci starateljstva u rimskom pravu. Godišnjak Pravnog fakulteta u Sarajevu, vol. 1, br. 1, str. 21-40
Bakotić, L. (1912) Justinijanove Institucije. Beograd
Balsdona Rimske žene. London, Sidnej
Blagojević,, Ajzner-Horvat,, Stojčević, D., Puhan,, Stanojević,, Danilović,, i dr. Udžbenik iz Rimskog prava
Čučković, V. (1969) In iure cessio hereditati. Zbornik radova Pravnog fakulteta u Zagrebu, br. 1, s 37-47
Čučković, V. (1973) Neka pitanja vezana za primenu 'in iure cessio tutelae'. Zbornik radova Pravnog fakulteta u Sarajevu, 21, s. 65-75
Danilović, J., Stanojević, O.S. (2003) Tekstovi iz rimskog prava - praktikum za vežbe. Beograd: Službeni list SCG
Danilović, J. (1982) Istorijski osvrt na deobu prava na javno i privatno. Anali Pravnog fakulteta u Beogradu, br. 5, str. 623-657
Jovanović, M. (2002) Komentar starog ius civile - Leges regiae. Niš: Pravni fakultet - Centar za publikacije, knjiga I
Jovanović, M. (u pripremi) Komentar Zakonu XII tablica. II knjiga
Jovanović, M. (1998) Enigma u pogledu izbegavanja manusa po Zakonu XII tablica. u: 52. kongres istoričara antičkih prava (SIHDA), Madrid
Jovanović, M. (2002) Tutela mulierum po zakonu XII tablica. u: Kongres romanista Centralne i Istočne Evrope i Azije, Novi Sad
Jovanović, M. (1998) Rimsko pravo i srpska porodica iz XIX veka. u: Kongres romanista Istočne i Centralne Evrope i Italije, Rim
Jovanović, M. (1994) Avgustovo bračno zakonodavstvo - kadukarni zakoni. Beograd: Pravni fakultet, doktorska disertacija
Jovanović, M. (1985) Tutorstvo nad ženama u antičkom Rimu. Zbornik radova Pravnog fakulteta, Niš, 25, str. 213-227
Jovanović, M. (1994-1995) Da li Marcijan svedoči o zloupotrebi prava. Zbornik radova Pravnog fakulteta, Niš
Jovanović, M. (1984) Položaj žene u najstarijem rimskom pravu. Beograd: Pravni fakultet, magistarski rad
Malenica, A.D. (1993) Izvori rimskog prava. Beograd: Naučna knjiga
Malenica, A.D. (1997) Justinijanova Digesta. Beograd, str. 117
Milosavljević, Ž.M. (1899) Rimsko privatno pravo. Beograd
Puhan, I. (1969) Rimsko pravo. Beograd, str. 148
Romac, A. (1973) Izvori rimskog prava. Zagreb: Sveučilište u Zagrebu, s 141
Romac, A. (1989) Paulo - sentencije. Zagreb, str. 107
Romac, A., ur. (1987) Ulpijan - knjiga regula. Zagreb: Latina et Graeca
Stanković, G.V. (1998) Građansko procesno pravo. Niš: Studentski kulturni centar / SKC, str. 24
Stanojević, O.S. (1982) Gaj - Institucije. Beograd
Stanojević, O.S. (2000) Rimsko pravo. Beograd, str. 156
Stojčević, D. (1968) Rimsko privatno pravo. Beograd
Stojčević, D. Testamentuni comitiis calatis. Beograd
Vass, A. (1983) Zakon o vanparničnom postupku SR Srbije (de lege lata) i Zakon o vanparničnom postupku SAP Vojvodina (de lege ferenda). Glasnik Advokatske komore Vojvodine, br. 3, str. 33
Vilems, P. (1898) Rimsko javno pravo. Beograd, prevod Ž. Milosavljević
Vorgić, H. (1974) Napomene o pojmu i prirodi vanparnočnog postupka. Glasnik Advokatske komore Vojvodine, br. 10, str. 22
Vračar, S.K., Vodinelić, V., Đorđević, Ž. (1982) Anali Pravnog fakulteta u Beogradu, br. 5
 

O članku

jezik rada: srpski
vrsta rada: kongresno saopštenje
objavljen u SCIndeksu: 02.06.2007.

Povezani članci