Metrika

  • citati u SCIndeksu: [3]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[]
  • posete u poslednjih 30 dana:0
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:0

Sadržaj

članak: 1 od 1  
2009, vol. 56, br. 4, str. 535-550
Seljačka menica u Srbiji
Megatrend Univerzitet, Beograd
Ključne reči: seljačka menica; zelenaški kredit; privatne akcionarske banke; Srbija; Kraljevina SHS
Sažetak
Između dva svetska rata, menično obavezivanje bilo je najrasprostranjeniji, najsigurniji i najjeftiniji način da se dođe do ličnog bankarskog kredita. Međutim, do osnivanja Privilegovane agrarne banke 1929. godine, zakon je zabranjivao poljoprivrednim proizvođačima u Srbiji da uzimaju menične zajmove. Ova ekstremna mera ograničavanja kreditne sposobnosti seljaka uvedena je Trgovačkim zakonikom 1860. godine, u vreme kada u Srbiji još uvek nije bilo uređenog kredita ni banaka. Zabrana zemljoradnicima da izdaju, primaju i prenose menice će opstati u zakonodavstvu Srbije i kada je krajem 19. i početkom 20. veka već bila stvorena mreža bankarskih institucija i uređen bankarski sistem; opstaće u njenom zakonodavstvu i posle državnog ujedinjenja Srba, Hrvata i Slovenaca 1918. godine, što je bio anahronizam u odnosu na zakonodavstvo koje je važilo u nekadašnjim pokrajinama Austrougarske koje su ušle u sastav Kraljevine SHS; ukinuta je tek 1929. godine, članom 73. Zakona o Privilegovanoj agrarnoj banci, pod uticajem moćnih bankarskih krugova iz Srbije. Od 1860. do 1929. godine, za vreme formalne zabrane meničnog zaduživanja, srbijanski seljak se dovijao i nalazio načine da ipak potpisuje menicu jer mu je zajam bio preko potreban. Potpisivao je menicu lažno se predstavljajući kao trgovac, špekulant, ekonom. Tako se izrodila tzv. seljačka menica koja je stalno bila skopčana sa rizikom da je zajmodavac prihvati uz nesnošljivo visoku cenu jer je bila vanzakonita. Nemogućnost da seljak na legalan način koristi menicu kao najkvalitetniji trgovački i kreditni instrument vremena u kojem je živeo, nanela je veliku štetu ne samo poljoprivredi već i bankarstvu Kraljevine SHS.
Reference
*** (1934) Spomenica Narodne banke 1884-1934. Beograd: Narodna banka Kraljevine Jugoslavije
*** (2005) Nesposobnost srbijanskog seljaka za menično zaduživanje. Bankarstvo, br. 11-12, str. 72, 73
*** (1900) Statistika Kraljevine Srbije. Beograd, Knjiga XVI
*** (1862) Zbornik zakona i uredaba za Knjaževstvo Srbije. br. 14
*** (1878) Zbornik zakona i uredaba za Knjaževstvo Srbije. br. 30
Bajkić, V. (1928) Seljački kredit - fakta, misli, kritika. Beograd: V. Bajkić
Dugalić, V. (1999) Narodna banka - 1884-1941. Beograd: Jugoslovenski pregled
Đorđević, Ž. (1989) Mali seljački posed kao ograničenje ekonomskog razvoja Srbije u XIX veku. Ekonomska misao, br. 3
Gajić, D. (1985) Nastanak i razvoj bankarstva u Srbiji do Prvog svetskog rata. u: Mesečni informator Udruženja banaka, Beograd, str. 27-34
Gnjatović, D. (2009) Prva mera kreditne politike u Srbiji. Bankarstvo, vol. 38, br. 11-12, str. 40-61
Gnjatović, D., Dugalić, V., Stojanović, B. (2003) Istorija nacionalnog novca. Beograd: Sineks
Nedeljković, M. (1907) Zaštita malog seoskog poseda. Beograd
Nedeljković, M. (1927) Pasivna menična sposobnost zemljoradnika s pogledom na naše buduće zakonodavstvo. Ekonomist, Beograd, str. 179-201
Nestorović, Đ.B. (1909) Menično pravo Kraljevine Srbije sa četrnaest meničnih ugleda u slogu i zbirkom menično pravnih odluka srpskih i stranih sudova. Beograd: Štamparija 'Dositije Obradović'
Niketić, G., ur. (1914) Trgovački zakonik i stecišni postupak Kraljevine Srbije. Beograd
Petrović, J. (1930) Okućje ili Zaštita zemljoradničkog minimuma. Beograd: Privredni pregled
Stojković, V. (1928) Poljoprivredni kredit i zemljoradnička zaduženja. Trgovinski Glasnik, 10. 9
Stošović, D., ur. (1929) Zakon o Privilegovanoj Agrarnoj Banci. Beograd
Subotić, D.M. (1927) Seljak i njegova pasivna menična sposobnost s obzirom na građansko i krivično-pravnu odgovornost. Beograd: Štamparija 'Sv. Sava'
Tucaković, M.T. (1896) Menično pravo. Beograd: Beogradska trgovačka omladina
Vučo, N. (1958) Poljoprivreda Jugoslavije - 1918-1941. Beograd: Rad
 

O članku

jezik rada: srpski
vrsta rada: pregledni članak
objavljen u SCIndeksu: 09.02.2010.

Povezani članci