Metrika

  • citati u SCIndeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[]
  • posete u poslednjih 30 dana:13
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:5

Sadržaj

članak: 4 od 21  
Back povratak na rezultate
2015, vol. 44, br. 6, str. 1-13
Uticaj profesionalnog stresa na morbiditet radnika
aUniverzitet u Prištini sa privremenim sedištem u Kosovskoj Mitrovici, Medicinski fakultet
bDom zdravlja Zvečan
cPIO fond, Beograd
dElektromreža Srbije, Beograd
eBeograd
Projekat:
Profesionalni stres i morbiditet radnika zaposlenih na radnim mestima sa povećanim rizikom po zdravlje Severnog dela Kosova i Metohije

Sažetak
Istraživanja usmerena na utvrđivanje štetnosti i opasnosti na radnom mestu i u radnoj okolini koje mogu da uzrokuju povredu na radu i/ili profesionalno oboljenje su uvek aktuelna. Navedena istraživanja moraju biti kontinuirana jer se o nekim štetnostima ne zna dovoljno, štetnosti na radnom mestu se menjaju, a pojavljuju se i neke nove u skladu sa aktuelnim uslovima na radu, zastupljenom modernom tehnologijom i sl. Jedna od najaktuelnijih štetnosti na radnom mestu je stres. Cilj rada je da ukaže na uticaj profesionalnog stresa na morbiditet radnika. Metod rada: Analizirani su podaci i literatura u oblasti medicine rada, interne medicine, psihologije, neuropsihijatrije, javnog zdravlja, kvaliteta života i zdravstvene statistike u delu koji se odnosi na uticaj stresa na zdravlje čoveka, sa posebnim akcentom na uticaj profesionalnog stresa na morbiditet radnika. Rezultati rada i diskusija: Stres na radu je specifična vrsta stresa čiji je izvor u radnoj sredini i u većini zanimanja prisutni su opšti stresori, a u pojedinim zanimanjima uz njih pojavljuju se i specifični stresori, koji su karakteristični upravo za to zanimanje. Neki od najopasnijih zdravstvenih problema koji nastaju usled prevelikog izlaganja stresu su srčani i moždani udar. Kardiovaskularni sistem pod stresom prolazi kroz niz promena, ubrzava se rad srca, diže se krvni pritisak i može da dođe do pojave srčanog i moždanog udara. Stres na radu može predstavljati psihičku, emocionalnu traumu i usloviti razvoj psihičkog poremećaja i rizik obolevanja od psihijatrijskih bolesti je potvrđen u istraživanjima. Najčešće psihijatrijske dijagnoze u vezi sa stresom na radu su poremećaj prilagođavanja, poremećaji vezani za traumu (PTSP, akutna reakcija na stres), poremećaji raspoloženja (major depresija, distimija), anksiozni poremećaji (panični, generalizovani anksiozni) i poremećaji ličnosti (opsesivno-kompulzivni, paranoidni, granični). Stres izaziva i pad imunološkog sistema, čineći organizam podložnim mnogobrojnim infekcijama. Pored toga mogu da se jave i razni problemi sa digestivnim traktom, zapaljenje želuca, čir na želucu i dvanaestopalačnom crevu, zapaljenje sa čirevima na debelom crevu, nadraženo debelo crevo. Razne promene u ustima (afte, ranice), zategnutost nekih mišića (leđnih i u ramenima), promene na koži (ekcem, perutanje) i polnim organima (amenoreja, impotencija i dr.), kao i česta potreba za mokrenjem, gubitak kose, nagle promene u telesnoj težini, takođe mogu biti posledica velikog izlaganja stresu. Pušenje, prekomerno ispijanje alkohola i kafe, uzimanje droge, slab apetit, velika potreba za hranom, fizička pasivnost, preterana sportska aktivnost i preteran rad su posledica pogrešne reakcije na stres. Stres na radu izaziva oboljenja i povrede radnika, povećava apsentizam i smanjuje produktivnost. Zaključak: Neke profesije su nešto više izložene stresu i već duže vreme su predmet istraživanja: njihovi radni uslovi, pojava stresa i njegov uticaj na njihovo zdravlje. Spisak profesija kod kojih postoji uticaj stresa na zdravlje radnika nije konačan, jer je proces dokazivanja o prisustvu profesionalnog stresa i njegovom štetnom uticaju na zdravlje u nekim profesijama u toku. Radnici koji su pod stresom se teže koncentrišu, češće prave greške i podložniji su nezgodama na radnom mestu. Produženi psiholološki pritisak može imati posledice u vidu ozbiljnih zdravstvenih problema, koji dovode do oslabljenog radnog učinka, kao i do češćeg izostajanja s posla. Stresom se može i mora upravljati, a poslodavci i organizacije zaposlenih moraju da sarađuju, kako bi zaštitili i unapredili zdravlje na radu. Borba protiv stresa podrazumeva pre svega primenu mera prevencije.
Reference
*** (2008) NIOSH. Exposure to Stress. Occupational Hazards in Hospitals. DHHS (NIOSH). Cincinnati OH: U. S. Department of Health and Human Service, No. 2008-136. 1-7
Babić, B. (2011) Stres i posledice stresa na radnom mestu. Vojno delo, vol. 63, br. 1, str. 329-345
Belkić, K., Nedić, O. (2007) Workplace stressors and lifestyle-related cancer risk factors among female physicians: assessment using the occupational stress index. Journal of Occupational Health, 49(1): 61
Boscolo, P. (2009) Effects of occupational stress and job insecurity on the immune response. G Ital Med Lav Ergon, 31(3); 277-280
Darshan, M., Raman, R., Ram, D., Annigeri, B., Sathyanarayana, R.T. (2013) A study on professional stress, depression and alcohol use among Indian IT professionals. Indian Journal of Psychiatry, 55(1): 63
Dmitrović, I., Grubić-Nešić, L. (2011) Stres i stresori u radnom okruženju - Stress and stressors in the working enviroment. Zbornik radova Fakulteta tehničkih nauka, Novi Sad, 9/11
Helm, D., Laußmann, D., Eis, D. (2010) Assessment of Environmental and Socio-economic Stress. Central European Journal of Public Health, 18(1): 3-7
Jovanović, J., Aranđelović, M. (2009) Medicina rada. Niš: Medicinski fakultet, 6-9
Kaličanin, P., Lečić, T.D. (1994) Knjiga o stresu. Beograd: Medicinska knjiga
Karasek, R.A., Theorell, T., Schwartz, J.E., Schnall, P.L., Pieper, C.F., Michela, J.L. (1988) Job characteristics in relation to the prevalence of myocardial infarction in the US Health Examination Survey (HES) and the Health and Nutrition Examination Survey (HANES). American Journal of Public Health, 78(8): 910-918
Karasek, R.A., Theorell, T.G. T., Schwartz, J., Pieper, C., Alfredsson, L. (1982) Job, Psychological Factors and Coronary Heart Disease. Adv Cardiol, (): 62-67
Landsbergis, P. A., Dobson, M., Schnall, P. (2013) RE: 'Need for More Individual-Level Meta-Analyses in Social Epidemiology: Example of Job Strain and Coronary Heart Disease'. American Journal of Epidemiology, 178(6): 1008-1009
Landsbergis, P.A., Grzywacz, J.G., LaMontagne, A.D. (2012) Work organization, job insecurity, and occupational health disparities. American Journal of Industrial Medicine, 57(5): 495-515
Lojić, R. (2010) Upravljanje stresom i sprečavanje mobinga. Beograd: Vojni glasnik
Melchior, M., Berkman, L.F., Niedhammer, I., Zins, M., Goldberg, M. (2007) The mental health effects of multiple work and family demands. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 42(7): 573-582
Mihailović, D.M. (2008) Psihologija u organizaciji. Beograd: Fakultet organizacionih nauka
Milczarek, M., Schneider, E., Gonzalez, E.R. (2009) European Agency for Safety and Health at Work, European risk observatory report, OSH in figures: Stress at work - facts and figures. Luxembourg: Office for Official Publications of the European Communities
Murphy, L.R. (2002) Job stress research at NIOSH: 1972-2002. Bingley: Emerald, (): 1-55
Paoli, P., Merllie, D. (2001) European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions
Simić, Ž., Grubić-Nešić, L. (2010) Stress and srtessors in the organization. Zbornik radova Fakulteta tehničkih nauka, Novi Sad, 2010: 921-24; 4
Starčević, J., Ilić, M., Paunović, P.J. (2010) Priručnik za procenu rizika. Beograd: Globe design
 

O članku

jezik rada: srpski
vrsta rada: stručni članak
DOI: 10.5937/ZZ1506001K
objavljen u SCIndeksu: 24.01.2016.