Metrika članka

  • citati u SCindeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:14
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:10
članak: 2 od 15  
Back povratak na rezultate
Zbornik radova Akademije umetnosti
2018, br. 6, str. 15-35
jezik rada: engleski
vrsta rada: izvorni naučni članak
doi:10.5937/ZbAkUm1801015B

Creative Commons License 4.0
Buka - kategorija u futurističkom teatru i muzici
University of Bristol, England, UK

Sažetak

Buka je bila centralna kategorija u umetnosti i književnosti modernizma s obzirom na to da je bila sastavni deo modernog urbanog iskustva i imala veliki uticaj na ljudsku psihu. Postala je i značajna karakteristika muzičke estetike. Futuristi su bili među prvima koji su joj postavili duboke teoretske osnove. Luiđi Rusolo (Luigi Russolo) je težio prisvajanju neograničene šarolikosti zvukova koji se nalaze u Prirodi i metropolis, i generisanju nove muzičke kulture pomoću njih. Spajanje sveta muzike i savremenog zvučnog okruženja bio je jedan od njegovih ključnih ciljeva koji ga je podstakao da sastavi orkestar mehaničkih instrumenata - takozvani intonarumori - i da prezentuje svoj koncept arte dei rumori na raznim koncertima i muzičkim večerima. O Rusolovim koncertima i tekstovima diskutovalo se širom Rusije, budući da su podstakli razvoj mikrotonalne muzike među profesionalnim kompozitorima kao i materijalističko poimanje umetnosti buke koje su zagovarale vođe Proletkulta. Konvencionalna instrumentalna muzika zamenjena je mehaničkom i industrijskom bukom i svirali su je orkestri buke i na otvorenim pozorišnim performansima. Tako je futuristička ideja spajanja umetnosti sa životom i marksističkim konceptom savladavanja otuđenosti od proizvoda rada pronašao konkretnu realizaciju u muzičkoj oblasti. Želja futurista da oslobode pozorište od potčinjenosti pisanoj i govornoj reči pokrenula je mnogo projekata u kojima je mehanički proizvedena buka igrala ključnu ulogu. Jedan od najuspešnijih primera bio je Théâtre de la Pantomime futuriste, koji je producirao Enriko Prampolini (Enrico Prampolini) 1927/28. godine, sa muzikom koju je komponovao i izveo Luiđi Rusolo. Izvođenja u Parizu, Torinu, Bergamu i Milanu su prenela mehanizovani, moderni život u svet plesa i muzike na jedan sugestivan i često čudesan način.

Ključne reči

muzika buke; futuristička arte dei rumori (umetnost šumova); mikrotonalna muzika u Rusiji; orkestri buke; mehanički instrumenti; mehanički plesovi

Reference

*** (1913) L'allegra serata futurista al Teatro Storchi. Gazzetta dell'Emilia (Bologna), 54(152) (3-4 June), 2
*** (1906) The nervous age. Illustrated London News, 3514(25 August), 262
*** (1928) Teatro di Torino. La stampa (Torino), 7 March. Reprinted in Cronache del teatro futurista, edited by Giovanni Antonucci. Roma: Abete, 1975, 247-248
*** (1975) Ultime teatrali: 'Pantomima futurista’ al Lirico. Corriere della sera (Milano), 22 March, Reprinted in Cronache del teatro futurista, edited by Giovanni Antonucci. Roma: Abete, 1975, 251-252
*** (1914) Serata musicale futurista: Chiassate, violenze ed arresti. Milano, Il secolo, 22 April, 5
*** (1924) Rabochii teatr Proletkul'ta: 'Protivogazy'. Zrelishcha, Iz besedy s S. Eizenshteinom.' 69, 12
*** (1926) Marinetti falou: Gritos, assobios, gargalhadas, acclamações, apotheose. A manhã (Rio de Janeiro), 119(2) (16 May 1926), 9
*** (1928) La Pantomima futurista al Lirico. L'ambrosiano, 71(68) (2 March), 3
Arvatov, B. (1923) Iskusstvo i klassy. Moskva: Gosizdat
Avraamov, M.A. (1929) Zvukovaia organizatsiia shestviia. Iskusstvo v shkole, 4, 2-6
Avraamov, M.A. (1923) Gudki. Gorn, 9, 115-116, English translation 'The Symphony of Sirens (1923).' Wireless Imagination: Sound, Radio and the Avant-garde, edited by Douglas Kahn, and Gregory Whitehead, eds.: Cambridge/MA: MIT Press, 1
Bartlett, R., Dadswell, S., ur. (2010) Victory over the sun: The world's first futurist opera. Exeter: Exeter University Press
Bijsterveld, K. (2003) The diabolical symphony of the mechanical age: Noise abatement campaigns, 1900-1940. u: Bull Michael, Back Les [ur.] The Auditory Culture Reader, Oxford: Berg, 165-189
Catrizzi, L. (1928) Il teatro della pantomima futurista. L'impero (Roma), 3 March
Conti, L. (2008) Ultracromatiche sensazioni. u: Il microtonalismo in Europa 1840-1940, Lucca: Libreria Musicale Italiana
Dudakov-Kashuro, K. (2016) Noise music in Russian futurism. International Yearbook of Futurism Studies, 6, 94-118
Ford, M. (1995) The soul of London: A survey of a modern city. London: Everyman
Gojowy, D. (1979-1983) Arthur Lourié der Futurist. Hindemith Jahrbuch, 8, 147-185, 12, 116-157
Gojowy, D. (1989) Musikalische Ideen des russischen Futurismus. u: Flaker Aleksandar [ur.] Glossarium der russischen Avantgarde, Graz: Droschl, 94-103
Gojowy, D. (1993) Arthur Lourié und der russische Futurismus. Laaber: Laaber
Gordon, M. (1978) Eisenstein's Later Work at the Proletkult. Drama Review: TDR, 22(3): 107
Günter, B. (1998) Italian futurist theatre 1909-1944. Oxford: Clarendon Press
Günter, B. (2017) Prampolini and the theatre of the 1920s: Exhibitions of stage design, mechanical theatre, and dance. u: Strożek Przemysław [ur.] Enrico Prampolini: Futurism, Stage Design and the Polish Avant-garde Theatre, Łodz: Muzeum Sztuki, 49-58
Iurtsev, I.B. (1922) Orkestr veshchei. Zrelishcha, 6, 22
Khlebnikov, V. (1987) Letters and theoretical writings. Cambridge/MA: Harvard University Press, Collected Works. Vol. 1
Khlebnikov, V. (2005) Sobranie sochinenii v shesti tomakh, Vol. 1: Stat’i (nabroski), uchenye trudy, vozzvaniia, otkrytye pis’ma, vystupleniia (1904-1922). Moskva: Nasledie
Krusanov, V.A. (1995) Marinetti v Rossii. Sumerki, 16, 112-149, Revised in A. V. Krusanov: Russkii avangard, 1907-1932. Vol. 1. Boevoe desiatiletie. Part 2. Sankt- Peterburg: Novoe literaturnoe obozrenie, 2010, 98-147
Kushner, B. (1922) Muzyka i trud. Gorn, 6, 110-113
Livshits, K.B. (1933) Polutoraglazyi strelets: Stikhotvoreniia, perevody, vospominaniia. Leningrad: Izdatel’stvo pisatelei, Reprint Ann Arbor/MI: University Microfilms International, 1978. English translation The One and a Half-Eyed Archer. Translated, introduced and annotated by John E. Bowlt. Newtonville/MA: Oriental Res
Lugaresi, G., ur. (1969) Lettere ruggenti a F. Balilla Pratella. Milano: Quaderni dell'Osservatore
Luigi, R. (1913) Conquista totale dell'enarmonismo mediante gl'intonarumori futuristi. Lacerba, 1(21) (1 November), 242-245
Maffina, G., ur. (1980) Caro Pratella: Lettere a Francesco Balilla Pratella. Ravenna: Edizioni del Girasole
Maiakovskii, V. (1955) Shumiki, shumy i shumishchi. u: Maiakovskii V.V. [ur.] Polnoe sobranie sochinenii v trinadtsati tomakh, Moskva, Leningrad: Khudozhestvennaia Literatura, Vol. 1, 54
Maiakovskii, V., Kamenskii, V., Burliuk, D. (1918) Dekret, O demokratizatsii iskusstva: Zabornaia literatura i ploshchadnaia zhivopis. Gazeta futuristov, 1 (March), Reprinted in V.V. Maiakovskii: Polnoe sobranie sochinenii. Vol. 12. Moskva: Khudozestvennoi Literatury, 1937. 14-15
Marinetti, F.T. (2006) Technical manifesto of futurist literature. u: Berghaus Günter [ur.] F.T. Marinetti: Critical Writings, New York: Farrar, Straus and Giroux, 107-119
Marinetti, F.T. (2006) The foundation and manifesto of futurism. u: Berghaus Günter [ur.] F.T. Marinetti: Critical Writings, New York: Farrar, Straus and Giroux, 11-17
Matiushin, M., Khlebnikov, V., Kruchenykh, A. (1913) Pobeda nad solntsem Opera. Sankt-Peterburg: Tipografiia tovarischestva 'Svet', Reprinted in Rosamund Bartlett, and Sarah Dadswell, eds. Victory over the Sun: The World's First Futurist Opera. Exeter University Press, 2010, 46-71
Matiushin, V.M., Khlebnikov, V., Kruchenykh, A. (2015) Pobeda nad solntsem. Nizhnii Novgorod: Izdanie Volgo-Viatskogo filiala Gosudarstvennyi tsentr sovremennogo iskusstva, CD and Booklet, Avtor vstupitel'noi stat'i Kseniia Anufrieva
Mende, W. (2009) Musik und Kunst in der sowjetischen Revolutionskultur bis 1932. Köln: Bohlau Verlag
Palazzeschi, A., Marinetti, F.T. (1978) Carteggio con un appendice di altre lettere a Palazzeschi. Milano: Mondadori
Perloff, N. (2013) Mirskontsa (Worldbackwards): Collaborative Book Art and Transrational Sounds. Getty Research Journal, 5: 101-118
Prampolini, E. (1924) L’atmosfera scenica futurista. L’impero, 6-7 November, Reprinted in Prampolini: Dal futurismo all’informale, edited by Enrico Crispolti, and Rosella Siligato. Roma: Carte Segrete, 207-209. Engish translation 'Futurist Scenography.' Michael S
Pratella, B.F. (2009) Futurist music: Technical manifesto. u: Rainey Lawrence, Poggi Christine, Wittman Laura [ur.] Futurism: An Anthology, New Haven, CT: Yale University Press, 80-84
Rovinelli, A. (1914) La sera del 21 Aprile 1914, al ‘Dal Verme'. La martinella di Milano, 7(11-12), (November-December), 856-859
Russolo, L. (1913) Gl'intonarumori futuristi. Lacerba, 1(13), (1 July), 140-141
Russolo, L. (1913) L'arte dei rumori: Manifesto futurista. Milano: Direzione del movimento futurista
Russolo, L. (1913/1914) Iskusstvo shumov. Maski, 7-8, 39-46
Russolo, L. (1914) Grafia enarmonica per gl' intonarumori futuristi. Lacerba, 2(5), (1 March), 74-75
Russolo, L. (1914) Iskusstvo shumov. u: Manifesty ital'ianskogo futurizma, Moskva: Tipografiia Russkogo tovarishchestva, 51-58, Perevod Vadima Shershenevicha
Russolo, L. (1914) Iskusstvo shumov. u: Futurizm, Sankt-Peterburg: Prometei, Perevod Mikhail A. Engel’gardt, 130-139, 207-219
Russolo, L. (1916) L'arte dei rumori. Milano: Edizioni Futuriste di 'Poesia'
Schafer, M.R. (1994) The soundscape: Our sonic environment and the tuning of the world. Rochester, VT: Destiny Books
Smirnov, A. (2013) Sound in Z: Experiments in sound and electronic music in early 20th century Russia. London: Sound and Music
Trimarco, A. (1928) Prampolini e le pantomime futuriste a Roma. Il Mezzogiorno (Napoli), 2 February
Wendel,, Duong, B.D. (2012) The 1922 'Symphony of Sirens' in Baku, Azerbaijan. Journal of Urban Design, 4(17); 549-572
Wilson, D.R. (2014) The electric music hall: Theatrical inventions of the Victorian era rewrite the history of electronic music. Wire, 364(June), 32-39