Metrika članka

  • citati u SCindeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u prethodnih 30 dana:27
  • preuzimanja u prethodnih 30 dana:14
članak: 2 od 15  
Back povratak na rezultate
Zbornik radova Akademije umetnosti
2018, br. 6, str. 15-35
jezik rada: engleski
vrsta rada: izvorni naučni članak
doi:10.5937/ZbAkUm1801015B

Creative Commons License 4.0
Buka - kategorija u futurističkom teatru i muzici
University of Bristol, England, UK

Sažetak

Buka je bila centralna kategorija u umetnosti i književnosti modernizma s obzirom na to da je bila sastavni deo modernog urbanog iskustva i imala veliki uticaj na ljudsku psihu. Postala je i značajna karakteristika muzičke estetike. Futuristi su bili među prvima koji su joj postavili duboke teoretske osnove. Luiđi Rusolo (Luigi Russolo) je težio prisvajanju neograničene šarolikosti zvukova koji se nalaze u Prirodi i metropolis, i generisanju nove muzičke kulture pomoću njih. Spajanje sveta muzike i savremenog zvučnog okruženja bio je jedan od njegovih ključnih ciljeva koji ga je podstakao da sastavi orkestar mehaničkih instrumenata - takozvani intonarumori - i da prezentuje svoj koncept arte dei rumori na raznim koncertima i muzičkim večerima. O Rusolovim koncertima i tekstovima diskutovalo se širom Rusije, budući da su podstakli razvoj mikrotonalne muzike među profesionalnim kompozitorima kao i materijalističko poimanje umetnosti buke koje su zagovarale vođe Proletkulta. Konvencionalna instrumentalna muzika zamenjena je mehaničkom i industrijskom bukom i svirali su je orkestri buke i na otvorenim pozorišnim performansima. Tako je futuristička ideja spajanja umetnosti sa životom i marksističkim konceptom savladavanja otuđenosti od proizvoda rada pronašao konkretnu realizaciju u muzičkoj oblasti. Želja futurista da oslobode pozorište od potčinjenosti pisanoj i govornoj reči pokrenula je mnogo projekata u kojima je mehanički proizvedena buka igrala ključnu ulogu. Jedan od najuspešnijih primera bio je Théâtre de la Pantomime futuriste, koji je producirao Enriko Prampolini (Enrico Prampolini) 1927/28. godine, sa muzikom koju je komponovao i izveo Luiđi Rusolo. Izvođenja u Parizu, Torinu, Bergamu i Milanu su prenela mehanizovani, moderni život u svet plesa i muzike na jedan sugestivan i često čudesan način.

Ključne reči

muzika buke; futuristička arte dei rumori (umetnost šumova); mikrotonalna muzika u Rusiji; orkestri buke; mehanički instrumenti; mehanički plesovi

Reference

Novododat članak: provera, normiranje i linkovanje referenci u toku.
[Anon.] 1906. 'The Nervous Age’.' In Illustrated London News 3514 (25 August), 262.
[Anon.] 1913. 'L’allegra serata futurista al Teatro Storchi.' Gazzetta dell’Emilia (Bologna) 54(152) (3-4 June), 2.
[Anon.] 1914. 'Serata musicale futurista: Chiassate, violenze ed arresti.' Il secolo (Milano), 22 April, 5.
[Anon.] 1924. 'Rabochii teatr Proletkul’ta: ‘Protivogazy’. Iz besedy s S. Eizenshteinom.' In Zrelishcha 69, 12.
[Anon.] 1926. 'Marinetti falou: Gritos, assobios, gargalhadas, acclamações, apotheose.' In A manhã (Rio de Janeiro) 119(2) (16 May 1926), 9.
[Anon.] 1928a. ' La Pantomima futurista al Lirico.' In L’ambrosiano 71(68) (2 March), 3.
[Anon.] 1928b. 'Teatro di Torino.' La stampa (Torino), 7 March. Reprinted in Cronache del teatro futurista, edited by Giovanni Antonucci. Roma: Abete, 1975, 247-248.
[Anon.] 1928c. 'Ultime teatrali: ‘Pantomima futurista’ al Lirico.' In Corriere della sera (Milano), 22 March. Reprinted in Cronache del teatro futurista, edited by Giovanni Antonucci. Roma: Abete, 1975. 251-252.
Arvatov, Boris. 1923. Iskusstvo i klassy. Moskva: Gosizdat.
Avraamov, Arsenii Mikhailovich. 1923. 'Gudki.' In Gorn 9, 115-116. English translation 'The Symphony of Sirens (1923).' Wireless Imagination: Sound, Radio and the Avant-garde, edited by Douglas Kahn, and Gregory Whitehead, eds.: Cambridge/MA: MIT Press, 1992, 245-252.
Avraamov, Arsenii Mikhailovich. 1929. 'Zvukovaia organizatsiia shestviia.' In Iskusstvo v shkole 4, 2-6.
Bartlett, Rosamund, and Sarah Dadswell, eds. 2010. Victory over the Sun: The World’s First Futurist Opera. Exeter: Exeter University Press.
Berghaus, Günter. 1998. Italian Futurist Theatre, 1909-1944. Oxford: Clarendon Press.
Berghaus, Günter. 2017. 'Prampolini and the Theatre of the 1920s: Exhibitions of Stage Design, Mechanical Theatre, and Dance.' In Enrico Prampolini: Futurism, Stage Design and the Polish Avant-garde Theatre. , edited by Przemysław Strożek. Łodz: Muzeum Sztuki, 49-58.
Bijsterveld, Karin. 2003. 'The Diabolical Symphony of the Mechanical Age: Noise Abatement Campaigns, 1900-1940.' In The Auditory Culture Reader, edited by by Michael Bull, and Les Back. Oxford: Berg, 165-189.
Catrizzi, Loris. 1928. 'Il teatro della pantomima futurista.' In L’impero (Roma), 3 March.
Conti, Luca. 2008. Ultracromatiche sensazioni: Il microtonalismo in Europa, 1840-1940. Lucca: Libreria Musicale Italiana.
Dudakov-Kashuro, Konstantin. 2016. 'Noise Music in Russian Futurism.' In International Yearbook of Futurism Studies 6, 94-118.
Ford, Ford Madox. 1995. The Soul of London: A Survey of a Modern City. London: Everyman.
Gojowy, Detlef. 1979-1983. 'Arthur Lourié der Futurist.' In Hindemith Jahrbuch 8, 147- 185. 12, 116-157.
Gojowy, Detlef. 1989. 'Musikalische Ideen des russischen Futurismus.' In Aleksandar Flaker, ed.: Glossarium der russischen Avantgarde. Graz: Droschl, 94-103.
Gojowy, Detlef. 1993. Arthur Lourié und der russische Futurismus. Laaber: Laaber.
Gordon, Mel, 1978. 'Eisenstein’s Later Work at the Proletkult.' In The Drama Review 22(3) (September), 107-112
Iurtsev, Boris Ivanovich. 1922. 'Orkestr veshchei.' In Zrelishcha 6, 22.
Khlebnikov, Velimir. 1987. Collected Works. Vol. 1. Letters and Theoretical Writings. Cambridge/MA: Harvard University Press.
Khlebnikov, Velimir. 2005. Sobranie sochinenii v shesti tomakh. Vol. 1. Stat’i (nabroski). Uchenye trudy. Vozzvaniia. Otkrytye pis’ma. Vystupleniia (1904-1922). Moskva: Nasledie.
Krusanov, Andrei Vasil’evich. 1995. 'Marinetti v Rossii.' In Sumerki 16. 112-149. Revised in A. V. Krusanov: Russkii avangard, 1907-1932. Vol. 1. Boevoe desiatiletie. Part 2. Sankt- Peterburg: Novoe literaturnoe obozrenie, 2010, 98-147.
Kushner, Boris. 1922. 'Muzyka i trud.' In Gorn 6, 110-113.
Livshits, Benedikt Konstantinovich. 1933. Polutoraglazyi strelets: Stikhotvoreniia, perevody, vospominaniia. Leningrad: Izdatel’stvo pisatelei. Reprint Ann Arbor/MI: University Microfilms International, 1978. English translation The One and a Half-Eyed Archer. Translated, introduced and annotated by John E. Bowlt. Newtonville/MA: Oriental Research Partners, 1977. Reprint Sankt-Peterburg: Palace Editions, 2004.
Lugaresi, Giovanni, ed. 1969. Lettere ruggenti a F. Balilla Pratella. Milano: Quaderni dell’Osservatore.
Maffina, Gianfranco, ed. 1980. Caro Pratella: Lettere a Francesco Balilla Pratella. Ravenna: Edizioni del Girasole.
Maiakovskii, Vladimir. 1955. 'Shumiki, shumy i shumishchi.' In V.V. Maiakovskii: Polnoe sobranie sochinenii v trinadtsati tomakh. Vol. 1. Moskva, Leningrad: Khudozhestvennaia Literatura, 54.
Maiakovskii, Vladimir, Vasilii Kamenskii, and David Burliuk. 1918. 'Dekret No 1: O demokratizatsii iskusstva: Zabornaia literatura i ploshchadnaia zhivopis.' In Gazeta futuristov 1 (March). Reprinted in V.V. Maiakovskii: Polnoe sobranie sochinenii. Vol. 12. Moskva: Khudozestvennoi Literatury, 1937. 14-15.
Marinetti, Filippo Tommaso. 2006a. 'Technical Manifesto of Futurist Literature.' In F.T. Marinetti: Critical Writings. Ed. by Günter Berghaus. New York: Farrar, Straus and Giroux, 2006. 107-119.
Marinetti, Filippo Tommaso. 2006b. 'The Foundation and Manifesto of Futurism.' In F.T. Marinetti: Critical Writings. Ed. by Günter Berghaus. New York: Farrar, Straus and Giroux, 2006. 11-17.
Matiushin, Mikhail, Velimir Khlebnikov, and Alexei Kruchenykh. 1913. Pobeda nad solntsem: Opera. Sankt-Peterburg: Tipografiia tovarischestva 'Svet'. Reprinted in Rosamund Bartlett, and Sarah Dadswell, eds.: Victory over the Sun: The World’s First Futurist Opera. Exeter University Press, 2010, 46-71.
Matiushin, Mikhail Vasil’evich, Velimir Khlebnikov, and Aleksei Kruchenykh. 2015. Pobeda nad solntsem. CD and Booklet. Avtor vstupitel’noi stat’i Kseniia Anufrieva. Nizhnii Novgorod: Izdanie Volgo-Viatskogo filiala Gosudarstvennyi tsentr sovremennogo iskusstva.
Mende, Wolfgang. 2009. Musik und Kunst in der sowjetischen Revolutionskultur. Köln: Böhlau.
Palazzeschi, Aldo, and F. T. Marinetti. 1978. Carteggio con un appendice di altre lettere a Palazzeschi. A cura di Paolo Prestigiacomo. Milano: Mondadori.
Perloff, Nancy. 2013. 'Mirskontsa (Worldbackwards): Collaborative Book Art and Transrational Sounds.' In The Getty Research Journal 5, 101-118.
Prampolini, Enrico. 1924. 'L’atmosfera scenica futurista.' L’impero, 6-7 November. Reprinted in Prampolini: Dal futurismo all’informale, edited by Enrico Crispolti, and Rosella Siligato. Roma: Carte Segrete, 207-209. Engish translation 'Futurist Scenography.' Michael Stanley Kirby, and Victoria Nes Kirby: Futurist Performance. New York: Dutton, 1971. 203-2206.
Pratella, Francesco Balilla. 2009. 'Futurist Music: Technical Manifesto.' In Futurism: An Anthology, edited by Lawrence Rainey, Christine Poggi, and Laura Wittman. New Haven/ CT: Yale University Press, 80-84
Rovinelli, Attilio. 1914. 'La sera del 21 Aprile 1914, al ‘Dal Verme’.' In La martinella di Milano 7(11-12) (November-December), 856-859.
Russolo, Luigi. 1913a. 'Conquista totale dell’enarmonismo mediante gl’intonarumori futuristi.' Lacerba 1(21) (1 November), 242-245,
Russolo, Luigi. 1913b. 'Gl’intonarumori futuristi.' In Lacerba 1(13) (1 July), 140-141.
Russolo, Luigi. 1913c. L’arte dei rumori: Manifesto futurista. Milano: Direzione del movimento futurista, 1913.
Russolo, Luigi. 1913/14. 'Iskusstvo shumov.' In Maski 7-8, 39-46.
Russolo, Luigi. 1914a. 'Grafia enarmonica per gl’ intonarumori futuristi.' In Lacerba 2(5) (1 March), 74-75.
Russolo, Luigi. 1914b. 'Iskusstvo shumov.' In Manifesty ital’ianskogo futurizma. Perevod Vadima Shershenevicha. Moskva: Tipografiia Russkogo tovarishchestva, 1914. 51-58.
Russolo, Luigi. 1914c. 'Iskusstvo shumov.' In Futurizm. Perevod Mikhail A. Engel’gardt. Sankt-Peterburg: Prometei, 1914. 130-139. 207-219.
Russolo, Luigi. 1916. L’arte dei rumori. Milano: Edizioni Futuriste di 'Poesia'.
Schafer, R. Murray. 1994. The Soundscape: Our Sonic Environment and the Tuning of the World. Rochester/VT: Destiny Books.
Smirnov, Andrey. 2013. Sound in Z: Experiments in Sound and Electronic Music in Early 20th Century Russia. London: Sound and Music.
Trimarco, Alfredo. 1928. 'Prampolini e le pantomime futuriste a Roma.' In Il mezzogiorno (Napoli), 2 February.
Wendel, Delia Duong Ba. 2012. 'The 1922 ‘Symphony of Sirens’ in Baku, Azerbaijan.' In Journal of Urban Design 4(17), 549-572.
Wilson, Daniel R. 2014. 'The Electric Music Hall: Theatrical Inventions of the Victorian Era Rewrite the History of Electronic Music.' The Wire 364 (June), 32-39.