Metrika članka

  • citati u SCindeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:14
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:8
članak: 6 od 15  
Back povratak na rezultate
Zbornik radova Akademije umetnosti
2018, br. 6, str. 89-103
jezik rada: engleski
vrsta rada: izvorni naučni članak
doi:10.5937/ZbAkUm1801089Z

Creative Commons License 4.0
S one strane muzike i s one strane reči - psihoanalitičko istraživanje
aUniverzitet umetnosti u Beogradu, Fakultet muzičkih umetnosti
bVisoka škola likovnih i primenjenih umetnosti, Beograd

Sažetak

Odnosi između jezika i muzike su odvek bili živi i dinamični, od njihovog sinkretičkog jedinstva u ritualima, do komponovanja muzike na određeni tekst, verbalnog prikaza muzičkih dela, muzikalizacije književnosti, do obilja lingvističkih i književnih metafora u diskursu o muzici. I jezik i muzika se odvijaju u vremenu; oboje poseduju hijerarhiju elemenata koji se kombinuju po utvrđenim pravilima. Ovaj rad će najpre ukazati na neke lingvističke (prvenstveno sintaksičke) koncepte koji prožimaju muzičku teoriju. Može se uspostaviti i analogija između koncepta dubinske strukture jezika Čomskog i Šenkerove osnovne strukture (Ursatz). Muzika se, međutim, ne može uvek opisati kao hijerarhijski organizovana sintaksička struktura. Muzika je takođe sposobna i za simultanost na način nedostižan jeziku. Da bismo mogli da pomirimo ovakav dvosmislen odnos između muzike i jezika, prizivamo u pomoć psihonalitički model uma. On pretpostavlja da je arhaično iskustvo sveta povezano sa auditivnom sferom. Ovaj auditivni, preverbalni način poimanja sveta će postepeno voditi ka sledećim razvojnim fazama: vizuelnoj, a potom i verbalnoj komunikaciji. Dubinska struktura muzike je svakako analogna verbalnoj strukturi. Međutim, zbog svog preverbalnog porekla, muzika je organizovana i po starijim principima mentalnog funkcionisanja. Na primer, pravila logike nisu primenjiva; muzika dopušta kondenzaciju mnogo lakše nego jezik. Ovo objašnjava polifoniju u muzici i nepreciznost u raščlanjivanju muzičkog toka u zasebne jedinice.

Ključne reči

lingvistika; muzička sintaksa; psihoanaliza; primarni process

Reference

*** Dostoevskogo [Problems of the poetics of Dostoevsky]. Augsburg - Moskva: ImWerden Verlag
*** Modes of perception in dream formation. Journal of the American Psychoanalytical Association, 2
Bahtin, M. (2002) Problemy poëtiki. 1963
Balkányi, C. (1964) On verbalization. International Journal of Psycho-Analysis, 45, 64-74
Cone, E.T. (1974) The composer's voice. Berkeley - Los Angeles - London: University of California Press
Feder, S., i dr., ur. Psychoanalytic explorations in music. Madison: International University Press, 79-95, 199
Fisher, C. (1954) Dreams and perception: the role of preconscious and primary modes of perception in dream formation. Journal of the American Psychoanalytic Association, 2(3): 389-445
Freud, S. (1960) From the history of an infantile neurosis. u: The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud, 1918 Vol. XVII
Friedman, S.M. (1960) One Aspect of the Structure of Music: A Study of Regressive Transformations of Musical Themes. Journal of the American Psychoanalytic Association, 8(3): 427-449
Kivy, P. (2009) Antithetical Arts: On the Ancient Quarrel between Literature and Music. New York: Oxford University Press
Knafo, D. (2002) Revisiting Ernst Kris's concept of Regression in the service of the ego in art. Psychoanalytic Psychology, 19(1): 24-49
Kris, E. (1952) Psychoanalytic explorations in art. New York: International University Press
Langer, S. (1958) Philosophy in a new key. New York: New American Library, str. 185
Lerdahl, F., Jackendoff, R. (1983) A generative theory of tonal music. Cambridge, MA, itd: Massachusetts Institute of Technology Press / MIT Press
Maus, F.E. (1988) Music as Drama. Music Theory Spectrum, 10: 56-73
Mazel', L. (1972) Problemy klassičeskoj garmonii. Moskva: Muzyka
Mcdonald, M. (1990) Transitional tunes and musical development. u: Stuart
Rose, G. (2004) Between couch and piano: Psychoanalysis, music, art and neuroscience. London - New York: Routledge
Schoenberg, A. (1967) Fundamentals of musical composition. London: Faber and Faber
Sloboda, J. (1997) The musical mind. Oxford: Clarendon Press
Stern, D. (1998) The interpersonal world of the infant: A view from psychoanalysis and developmental psychology. London: Karnac
Swain, J. (1997) Musical languages. New York - London: W.W. Norton
Zatkalik, M. (2004) Šta još možemo naučiti od lingvistike / What else can we learn from linguistics. u: Živković Mirjana, Stefanović Ana, Zatkalik Miloš [ur.] Muzička teorija i analiza 2 - Zbornik radova sa Drugog skupa Katedre za teorijske predmete Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu, Beograd: Signature and Fakultet muzičke umetnosti
Zatkalik, M. (2014) How can narrative be musical? How musical can a narrative be?. Muzički talas, vol. 20, br. 43, str. 44-64
Zatkalik, M., Kontić, A. (2013) Is there a wolf lurking behind these notes: The unconscious code of music. u: Zatkalik Miloš, Collins Denis, Medić Milena [ur.] Histories and Narratives of Music Analysis, Newcastle: Cambridge Scholars Publishing, 628-644
Zatkalik, M., Kontić, A. (2015) Primary-process transformations in music or discourse about the ineffable. Muzikologija, br. 19, str. 157-176