Metrika članka

  • citati u SCindeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:17
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:8
članak: 1 od 8  
Back povratak na rezultate
Demografija
2019, br. 16, str. 9-30
jezik rada: srpski
vrsta rada: izvorni naučni članak
objavljeno: 31/01/2020
doi: 10.5937/demografija1916009S
Starenje stanovništva kao izazov održivosti slovačkih naselja i slovačke etničke grupe u Vojvodini
Univerzitet u Novom Sadu, Prirodno-matematički fakultet, Departman za geografiju, turizam i hotelijerstvo

e-adresa: milica.solarevic@dgt.uns.ac.rs

Projekat

Istraživanja u okviru ovog rada su deo projekta 142-451-2356/2019-03, finansiranog od strane Pokrajinskog sekretarijata za visoko obrazovanje i naučnoistraživačku delatnost Autonomne Pokrajine Vojvodine

Sažetak

Tokom 17. veka slovačko stanovništvo počinje da migrira iz svoje matice ka jugu, i na jugoistok Panonske nizije. Naselili su se u Vojvodini, a naselja u kojima su Slovaci i danas najbrojniji, jesu Kovačica i Bački Petrovac. Udeo slovačke etničke grupe u Vojvodini raste do polovine 20. veka, nakon čega je primetan osetan pad, pogotovo prema poslednja dva popisa. Nizak fertilitet i migracije mladog stanovništva odrazili su se na promenu starosne strukture, koja dugoročno predstavlja ključni izazov održivosti ove etničke grupe u Vojvodini, na čemu su bazirani cilj i zadatak rada. U fokusu rada je starenje slovačkog stanovništva, analizirano na osnovu polno-starosne strukture, prosečne starosti, indeksa starenja, koeficijenta starosti, koeficijenta starosne zavisnosti i tipologije starosne strukture. Komparativnom analizom obuhvaćen je period od Popisa 1971. godine i utvrđeno je da je stanovništvo Bačkog Petrovca i Kovačice prešlo iz stadijuma praga demografske starosti do duboke i najdublje demografske starosti. Ova dva naselja predstavljaju matice Slovaka u Vojvodini i naselja njihove najveće koncentracije, stoga se očekuje da će trendovi u drugim naseljima, sa nižim udelom slovačkog stanovništva, biti samo još nepovoljniji. Rezultati su upotpunjeni demografskim projekcijama ove eteničke grupe na nivou Vojvodine, urađenim u softveru DemProj Spectrum v5.47. Prema dosadašnjim trendovima i projekcijama, Slovačka etnička grupa ima neke od najnepovoljnijih pokazatelja starosti, koji bi mogli dovesti do pada ukupnog broja ove poulacije za preko 30% do polovine 21. veka, čime se dovodi u pitanje održivosti na ovim prostorima.

Ključne reči

starenje stanovništva; Slovaci; Bački Petrovac; Kovačica; Vojvodina

Reference

Bajić, M.I. (1989) Opština Kovačica - ekonomsko-geografska monografija. Novi Sad: Institut za geografiju Prirodno-matematičkog fakulteta
Bartosovic, I., Zacharova, E., Zrubakova, K., Gazikova, E., West, D.J., Costello, M.M. (2017) Demographic Characteristics of Population Ageing in Slovakia. Clinical Social Work and Health Intervention, 8(3): 7-14
Božić, S., Solarević, M., Pivac, T., Blešić, I. (2018) Kulturna participacija kao vid aktivnog starenja - mogućnosti i predlozi inicijativa. Zbornik Matice srpske za društvene nauke, br. 167, str. 561-571
Bukurov, B., Hrćan, P. (1976) Opština Bački Petrovac. u: Geografske monografije vojvođanskih opština, Bački Petrovac: Skupština opštine
Ćurčić, S. (2007) Naselja Bačke - geografske karakteristike. Novi Sad: Matica srpska,-Odeljenje za prirodne nauke
Đurđev, B. (2001) Osnovne tehnike u demografiji. Novi Sad: Zmajeva biblioteka znanja
Ivkov, A., Bubalo-Živković, M., Kovačević, T. (2006) Etnodemografske karakteristike bračnosti Slovaka u Vojvodini. Glasnik Srpskog geografskog društva, vol. 86, br. 1, str. 115-122
Kicošev, S., Njegovan, D. (2010) Razvoj etničke i verske strukture Vojvodine / Development of the Ethnic and Religious Structure of Vojvodina. Novi Sad: IK Prometej
Knežević, A., Radić, N. (2016) Kategorizacija etničkog identiteta u popisima stanovništva - između teorijskih shvatanja i statističke prakse. Stanovništvo, 54(2): 59-81
Penev, G., ur. (2006) Struktura stanovništva po polu i starosti. u: Goran Penev [ur.] Stanovništvo i domaćinstva Srbije prema popisu 2002. godine, Beograd: Republički zavod za statistiku Srbije
Raduški, N. (2015) Srbija u 21. veku i problem demografskog starenja stanovništva. Kultura polisa, vol. 12, br. 27, str. 381-392
Republički zavod za statistiku Srbije (2012) Nacionalna pripadnost - podaci po opštinama i gradovima. u: Popis stanovništva, domaćinstava i stanova 2011, Beograd, knjiga 1
Republički zavod za statistiku (2018) Statistički godišnjak Republike Srbije 2017. Beograd
Republički zavod za statistiku Srbije (2004) Starost i pol. u: Popis stanovništva 2002, Beograd, knjiga broj II
Republički zavod za statistiku (2003) Nacionalna ili etnička pripadnost. u: Popis stanovništva, domaćinstava i stanova 2002, Beograd, knjiga 1
Republički zavod za statistiku (2012) Pol i starost - podaci po naseljima. u: Popis stanovništva, domaćinstava i stanova 2011, Beograd, Knjiga 2
Savezni zavod za statistiku Socijalističke Federativne Republike Jugoslaviije (1971) Starost i pol. u: Popis stanovništva 1971, Beograd, knjiga broj VIII
Savezni zavod za statistiku Socijalističke Federativne Republike Jugoslaviije (1974) Stanovništvo, vitalna, etnička i migraciona obeležja - rezultati po republikama i pokrajinama. u: Popis stanovništva i stanova 1971 SFRJ, Beograd, knjiga broj I
Savezni zavod za statistiku (1981) Starost i pol. u: Popis stanovništva 1981, Beograd: Republički zavod za statistiku Savezne Republike Srbije, knjiga broj I
Savezni zavod za statistiku (1991) Starost i pol. u: Popis stanovništva 199, Beograd: Republički zavod za statistiku Savezne Republike Srbije, knjiga broj IV
Savezni zavod za statistiku (1991) Stanovništvo prema starosti, polu i nacionalnoj pripadnosti - popis 1991. Beograd: Republički zavod za statistiku Savezne Republike Srbije, knjiga xx
Sik, E., Örkény, A. (2011) Slovaks in Hungary. Slovak Journal of Political Sciences, 11(3): 211-228
Solarevic, M., Djurdjev, B., Arsenovic, D. (2012) The Population Aging in Slovak Settlements in Vojvodina: The Example of Backi Petrovac and Kovacica. Geographica Timisiensis, 21(1), 37-60
Solarevic, M. (2017) Perspektiva demografskog razvoja Etničkih grupa u Vojvodini do 2050. godine. u: Lukić T. [ur.] Etničke grupe Vojvodine u 21. veku - stanje i perspektive održivosti, Novi Sad: Univerzitet u Novom Sadu - Prirodno-matematički fakultet, Departman za geografiju, turizam i hotelijerstvo, 68-86
Solarević, M., Pavlović, Z. (2018) Aging and human rights: Human dimension of statistics and legislation in Serbia. u: Yearbook Human rights protection 'from unlawfulness to legality', 1: 51-67
Solarević, M. (2010) Uporedna analiza starenja stanovništva Bačkog Petrovca i Kovačice. Novi Sad: Univerzitet u Novom Sadu - Prirodno-matematički fakultet, Departman za geografiju, turizam i hotelijerstvo, Master rad
Solarević, M., Arsenović, D., Đerčan, B., Đurđev, B.S. (2018) Međugeneracijska povezanost i solidarnost kao mit ili društvena stvarnost?. Zbornik Matice srpske za društvene nauke, br. 167, str. 547-559
Stojilković, J. (2011) Porast broja penzionera i starenje stanovništva u Srbiji. Zbornik radova Geografskog instituta 'Jovan Cvijić' SANU, 61(2): 69-85
Stojilković, J., Devedžić, M. (2010) Odnos broja penzionera i zaposlenih u kontekstu demografskog starenja u Srbiji. Zbornik Matice srpske za društvene nauke, br. 131, str. 177-186
Suzman, R., Harper, S. (2013) Dawning of a new age for longitudinal cohort data. Journal of Population Ageing, 6(1-2): 1-4
United Nations (2002) Political Declaration and Madrid International Plan of Action on Ageing (MIPAA). New York, Dostupno na: http://www.un.org/en/events/pastevents/pdfs/Madrid_plan.pdf. Preuzeto: 28. 8. 2018
United Nations-Economic and Social Council (2002) Regional implementation strategy for the Madrid international plan of action on ageing. ECE/AC.23/2002/2/6: 1-22. Dostupno na: http://www.unece.org/fileadmin/DAM/pau/age/mica2002/documents/ECE_AC23_2002_2_Rev6_e.pdf. Preuzeto: 28. 8. 2018
Vaňo, B., Jurčová, D., Mészáros, J. (2002) Population projection of Slovakia until 2050. Bratislava: Infostat-Institute of informatics and statistics-Demographic research centre
Vlada Republike Srbije (2005) Nacionalna strategija o starenju - 2006-2015. Službeni glasnik RS, 55 i 71