Metrika

  • citati u SCIndeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[]
  • posete u poslednjih 30 dana:5
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:4

Sadržaj

članak: 2 od 13  
Back povratak na rezultate
2020, vol. 50, br. 3, str. 27-44
Kulturna politika i sećanje na borce Narodnooslobodilačkog rata - centralna uloga vojske u političkoj legitimizaciji nove političke strukture
aUniverzitet u Prištini sa privremenim sedištem u Kosovskoj Mitrovici, Filozofski fakultet, Katedra za istoriju umetnosti
bUniverzitet u Prištini sa privremenim sedištem u Kosovskoj Mitrovici, Filozofski fakultet, Katedra za sociologiju

e-adresamarta.vukotic@gmail.com, markovic.olivera@gmail.com
Ključne reči: borci; NOR; NOB; partizani; FNRJ; SFRJ; ideologija; skulptura; javni gradski prostor
Sažetak
Borci Narodnooslobodilačkog rata (NOR) uživali su društveni prestiž, a spomenici poginulim borcima bili su u funkciji ideoloških interesa tadašnje vladajuće klase. Cilj rada je da prikaže sponu između živih društvenih aktera i izabranih mrtvih aktera (boraca NOR-a, partizana) kroz upotrebu antropološke strepnje od prekida života preko metaforičke besmrtnosti i večnog sećanja. Ovo je u suštini bio privid za ideološki temelj, posebnu tematsku i ideološku orijentaciju skulpture u javnom prostoru. Putem simboličkih sadržaja, u ovom slučaju spomenika, smrt se prikazuje kao prelaz, tj. novi početak života, a ne njegov kraj. Aktivno učešće velikog broja umetnika iz svih delova bivše Jugoslavije u jedinicama partizanske vojske u NOR-u, fenomen je koji nedvosmisleno svedoči o sprezi njihove političke opredeljenosti i umetničkog stvaralaštva, koji će posebno snažan zamah dobiti neposredno nakon Oslobođenja. Najvažniji društveni zadatak u Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji (SFRJ) bio je negovanje revolucionarne tradicije, što se prvenstveno ogledalo u podizanju spomen-obeležja, potom (pre)imenovanju naziva gradova Titovim imenom ili imenima narodnih heroja, kao i ulica, škola, fabrika, ali i organizovanjem marševa do mesta gde su se odvijale znamenite bitke ili partizanska zasedanja tokom NOR-a itd. Rad se, između ostalog, bavi izuzetno plodnom produkcijom vajara u oslobođenoj zemlji, posebno sa aspekta opsežne društvene narudžbine koja je ujedno podsticala i omogućavala brz i raznorodan razvoj javnih spomenika u gradskom prostoru i to na tlu cele bivše Jugoslavije, čiji je modus operandi bio preoblikovanje političke i ideološke mape Nove Jugoslavije i ideološko-politički obračun sa "recidivima prošlosti".
Reference
Dragojević, P. (2015) Umetnost uprkos ratu - jedna moguća strategija baštinjenja. u: Pajić S., Kanački V. [ur.] Umetničko nasleđe i rat & Muzika i rat: IX međunarodni naučni skup, Kragujevac: Filološko-umetnički fakultet, 69-78
Đorđević, D. (1969) Socijalistički realizam 1945-1950. u: Protić M.B. [ur.] Jugoslovenska umetnost XX veka. 1929-1950: nadrealizam, postnadrealizam, socijalna umetnost, umetnost NOR-a, socijalistički realizam, Beograd: Muzej savremene umetnosti, 68-81
Đurić-Mišina, V., Marić, N. (2017) Ratnički dom. Beograd: Medija centar odbrana
Ignjatović, A. (2005) Između univerzalnog i autentičnog - o arhitekturi ratničkog doma u Beogradu. Godišnjak grada Beograda, br. 52, str. 313-330
Jakir, A. (2019) 'Spomenici su prošlost i budućnost' - politički i administrativni mehanizmi financiranja spomenika za vrijeme socijalističke Jugoslavije. Časopis za suvremenu povjest (ČSP), Vol. 51 № 1, 151-182
Jukić, M. (2006) Prilog poznavanju ustanova - Savez udruženja boraca Narodnooslobodilačkog rata Hrvatske (1947-1992). Arhivski vjesnik, 49(1), 123-138
Kuljić, T. (2014) Tanatopolitika. Beograd: Čigoja štampa
Lazić, S. (2014) Oslobođenje Beograda 70 godina posle kroz fondove i zbirke Istorijskog arhiva Beograda: katalog izložbe. u: Lazić S. [ur.] Oslobođenje Beograda 70 godina posle kroz fondove i zbirke Istorijskog arhiva Beograda, Beograd: Istorijski arhiv Beograda, 9-69
Malešević, S. (2011) Sociologija vojske i rata. Zagreb: Jesenski i Turk
Malović, G. (2011) Referat o vojnoj nadležnosti nad ratnim vojnim invalidima u Jugoslaviji 1945-1948. Glasnik Udruženja arhivskih radnika Republike srpske, Banja Luka, (3), p. 385-412
Malović, G. (2011) Vojna nadležnost nad ratnim vojnim invalidima u Jugoslaviji 1945-1948. Vojno-istorijski glasnik, br. 1, str. 114-143
Marjanović, J. (1974) Oslobođenje, Beograda - prestonica socijalističke Jugoslavije. u: Čubrilović V. [ur.] Istorija Beograda, Beograd: Prosveta, 3, 547-556
Merenik, L. (2001) Ideološki modeli - srpsko slikarstvo 1945 -1968. Beograd: Beopolis
Stevanović, M. (1977) Đorđe Andrejević Kun. Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti, Izdavački zavod Jugoslavija
Šimpraga, S. (2015) Jugoslavenski poučak. H-ALTER, 30. 1. 2015. http://h-alter.org/vijesti/jugoslavenski-poucak
Weber, M. (1976) Privreda i društvo. Beograd: Prosveta
 

O članku

jezik rada: engleski
vrsta rada: pregledni članak
DOI: 10.5937/ZRFFP50-28005
primljen: 17.08.2020.
prihvaćen: 25.09.2020.
objavljen u SCIndeksu: 18.11.2020.
metod recenzije: dvostruko anoniman
Creative Commons License 4.0

Povezani članci

Inovacije u nastavi (2017)
Tumačenje poezije za decu kao mogućnost obrazovanja o smrti - zašto i kako
Rastegorac Vukomanović Vladimir

Zb Filoz fak Priština (2018)
Obrazovanje i građansko društvo
Osmanlić Iljaz A., i dr.