Metrika

  • citati u SCIndeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[]
  • posete u poslednjih 30 dana:16
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:14

Sadržaj

članak: 2 od 8  
Back povratak na rezultate
2021, vol. 70, br. 1, str. 55-68
Tipične greške u prezentovanju pojmova u udžbenicima za mlađe razrede osnovne škole
aUniverzitet u Kragujevcu, Fakultet pedagoških nauka, Jagodina
bUniverzitet u Beogradu, Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju

e-adresavmpetrovic@yahoo.com
Projekat:
Identifikacija, merenje i razvoj kognitivnih i emocionalnih kompetencija važnih društvu orijentisanom na evropske integracije (MPNTR - 179018)

Ključne reči: naučni pojam; sistem pojmova; udžbenici; nastava/učenje; razredna nastava
Sažetak
U radu se izvodi sistematizacija tipičnih grešaka u prezentovanju naučnih pojmova u udžbenicima za mlađe razrede osnovne škole. Predmet analize i sistematizacije su postupci prezentacije pojmova koji odstupaju ili krše unutrašnju saznajno-logičku prirodu naučnog pojma i time predstavljaju izvor potencijalnih teškoća koje učenici mogu imati u razumevanju naučnih znanja. Polazeći od teorije razvoja naučnih pojmova Lava Vigotskog, opštih standarda kvaliteta udžbenika i pregleda istraživanja analiza udžbenika u ovom domenu, napravili smo sistematizaciju tipičnih grešaka u prezentovanju naučnih pojmova. U radu je eksplicirano i pojašnjeno pet tipičnih grešaka: jednostavna deskripcija fenomena ili navođenje njegove funkcije, upotrebe ili koristi; jednostavno uspostavljanje odnosa između pojma (reči) i objekta (slike); izlaganje gotovih fraza i naučnih konstatacija izvan odnosa sa sistemom pojmova; zadržavanje na izlaganju tipičnih primera ili nedovoljna raznovrsnost izloženih primera i prezentovanje važnog i nevažnog u istoj ravni, bez ukazivanja na razlike. Svaka tipična greška je pojašnjena na primeru iz udžbenika u kojima su uvođeni naučni pojmovi relevantni za mlađe razrede (naselje, selo, grad, biljke, reljef, istorijska ličnost i ptice). U odsustvu naučnih načela u prezentaciji pojmova u udžbenicima, autori udžbenika se oslanjaju na implicitne pretpostavke o pojmovima kao pojavnoj ili činjeničkoj vrsti znanja. Zbog značaja usvajanja naučnih pojmova za kognitivni razvoj jedinke, praktične implikacije dobijenih nalaza su da se u konstrukciji udžbenika ali i u obrazovanju nastavnika posebna pažnja mora posvetiti oblasti nastave i učenja naučnih pojmova.
Reference
*** (2011) Opšti standardi postignuća - obrazovni standardi za kraj prvog ciklusa obaveznog obrazovanja: Priroda i društvo. Beograd: Zavod za vrednovanje kvaliteta obrazovanja i vaspitanja
Advanced Study Colloquium Cyprus (2015) Changing Personal Epistemologies in Teaching and Teacher Education: A Focus on Reflection and Reflexivity. Cyprus: EARLI Advanced Study Colloquium
Antić, S. (2014) Udžbenik kao instrument za konstrukciju i ko-konstrukciju znanja. Odeljenje za psihologiju Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu, doktorska disertacija
Antić, S., Pešikan, A. (2015) Naučna pismenost i socio-konstruktivistička perspektiva. Psihološka istraživanja, vol. 18, br. 1, str. 99-119
Antić, S. (2007) Zablude u znanju koje ostaju uprkos školskom učenju. Zbornik Instituta za pedagoška istraživanja, vol. 39, br. 1, str. 48-68
Ausubel, D.P. (1968) Educational psychology: A cognitive view. New York: Holt, Rinehart and Winston, Inc
Brownlee, J., Ferguson, L., Ryan, M. (2017) Changing Teachers' Epistemic Cognition: A New Conceptual Framework for Epistemic Reflexivity. Educational Psychologist, 52(4): 242-252
Buehl, M.M., Fives, H. (2016) The Role of Epistemic Cognition in Teacher Learning and Praxis. u: Green J. A.; Sandoval W. A.; Braten I. [ur.] Handbook of Epistemic Cognition, New York, NY: Routledge, 247-264
Buehl, M.M., Fives, H. (2009) Exploring Teachers' Beliefs About Teaching Knowledge: Where Does It Come From? Does It Change?. Journal of Experimental Education, 77(4): 367-407
Chunrong, B., Zhang, J., Dixon, H. (2016) Teacher Narratives as Theorisation of Teaching: A Chinese Teacher's Perspective on Communicative Language Teaching (CLT). New Zealand Studies in Applied Linguistics, 22(2): 37-52
Feucht, F.C. (2010) Epistemic Climate in Elementary Classrooms. u: Bendixen L. D.; Feucht F. C. [ur.] Personal Epistemology in the Classroom: Theory, Research, and Educational Implications, New York, NY: Cambridge University Press, 55-93
Feucht, F.C., Lunn, B.J., Schraw, G. (2017) Moving Beyond Reflection: Reflexivity and Epistemic Cognition in Teaching and Teacher Education. Educational Psychologist, 52(4): 234-241
Gačanović, B., Novaković, Lj., Trebješanin, B. (2002) Priroda i društvo za 2. razred osnovne škole. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva
Ivić, I., Pešikan, A., Antić, S. (2003) Aktivno učenje 2. Beograd: Institut za psihologiju
Ivić, I., Pešikan, A., Antić, S. (2008) Vodič za dobar udžbenik. Novi Sad: Platoneum
Lazarević, D. (2001) Formiranje sistema pojmova, razvoj pojmovnog mišljenja i udžbenik. u: Trebješanin B.; Lazarević D. [ur.] Savremeni osnovnoškolski udžbenik - teorijsko-metodološke osnove, Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, 89-98
Lee, M.H., Tsai, C.C. (2012) Teachers' Scientific Epistemological Views, Conceptions of Teaching Science, and Their Approaches to Teaching Science: An Exploratory Study of Inservice Science Teachers in Taiwan. u: Brownlee J.; Schraw G.; Berthelsen D. [ur.] Personal Epistemology and Teacher Education, New York: Taylor and Fracis Group, 246-264
Marinković, S., Marković, S. (2006) Priroda i društvo za treći razred osnovne škole. Beograd: Kreativni centar
Matanović, V., Veinović, Z., Stančić, N., Marković, I. (2007) Priroda i društvo 4a - udžbenik za 4. razred osnovne škole. Beograd: Eduka
Mayer, R.E. (2002) Understanding Conceptual Change: A Commentary. u: Limon M.; Mason L. [ur.] Reconsidering Conceptual Change: Issues in Theory and Practice, Dordrecht: Kluwer Academic, 101-111
Mccloskey, M. (1983) Naive Theories of Motion. u: Gentner D.; Stevens A. L. [ur.] Mental Models, Hillsdale, NJ: Erlbaum, 299-324
Novaković, L., Gačanović, B., Trebješanin, B. (2015) Priroda i društvo za 4. razred osnovne škole. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva
Pešić, J.M. (2005) Problemski diskurs udžbenika. Psihologija, vol. 38, br. 3, str. 225-237
Pešić, J.M. (2005) Sociokulturni pristup udžbeniku. Psihologija, vol. 38, br. 4, str. 369-381
Pešikan, A. (2019) Funkcija slika u udžbenicima. u: Pešikan A.; Stevanović J. [ur.] Udžbenik: Stara tema pred izazovima savremenog, Beograd: Institut za pedagoška istraživanja, 53-67
Pešikan, A. (2003) Nastava i razvoj društvenih pojmova kod dece. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva
Pešikan, A.Ž. (2001) Formiranje sistema društvenih pojmova u osnovnoj školi i njihov efekat na razvoj dečjeg mišljenja. Psihologija, vol. 34, br. 3-4, str. 325-338
Petrović, V. (1997) Osnovni pojmovi iz predmeta Priroda i društvo za 3. razred osnovne škole. u: Lazarević Ž. [ur.] Uloga učitelja u sticanju znanja i razvijanju sposobnosti učenika, Jagodina: Učiteljski fakultet, Univerzitet u Kragujevcu, 103-121
Petrović, V. (2006) Razvoj naučnih pojmova u nastavi poznavanja prirode. Jagodina: Fakultet pedagoških nauka Univerziteta u Kragujevcu
Petrović, V. (2014) Uloga socio-kognitivnog konflikta u razvoju naučnih pojmova u školskom kontekstu. Beograd: Univerzitet u Beogradu - Filozofski fakultet - Odeljenje za psihologiju, doktorska disertacija
Petrović, V. (2021) Šta su naučni pojmovi i kako se razvijaju u nastavi. Jagodina: Univerzitet u Kragujevcu - Fakultet pedagoških nauka, Neobjavljena monografija
Pijaže, Ž., Inhelder, B. (1978) Intelektualni razvoj deteta. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva
Plut, D. (2003) Udžbenik kao kulturno-potporni sistem. Beograd: ZUNS
Stanković, L., Lukić, G. (2015) Svet oko nas - udžbenik za 2. razred osnovne škole. Beograd: Logos
Tillema, H. (2011) Looking into Mirrors. u: Brownlee J.; Schraw G.; Berthelsen D. [ur.] Personal epistemology and teacher education, New York: Routledge, 40-53
Vigotski, L.S. (1983) Mišljenje i govor. Beograd: Nolit
Vlahović, B., Mihajlović, B. (1996) Priroda i društvo za 3. razred osnovne škole. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva
Vosniadou, S., Vamvakoussi, X., Skopeliti, I. (2008) The Framework Theory Approach to the Problem of Conceptual Change. u: Vosniadou S. [ur.] Handook of Research on Conceptual Change, Hillsdale, NJ: Erlbaum, 3-34
Vulfolk, A., Hjuz, M., Volkap, V. (2014) Psihologija u obrazovanju II. Beograd: Clio
 

O članku

jezik rada: srpski
vrsta rada: pregledni članak
DOI: 10.5937/nasvas2101055P
primljen: 15.09.2020.
revidiran: 11.11.2020.
prihvaćen: 12.11.2020.
objavljen u SCIndeksu: 12.06.2021.
Creative Commons License 4.0