Metrika

  • citati u SCIndeksu: [6]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[]
  • posete u poslednjih 30 dana:3
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:0

Sadržaj

članak: 6 od 6  
Back povratak na rezultate
2011, vol. 52, br. 2, str. 276-282
Bezbednost i kvalitet mesa nekih slatkovodnih riba u Srbiji
aInstitut za higijenu i tehnologiju mesa, Beograd
bUniverzitet u Novom Sadu, Poljoprivredni fakultet, Departman za veterinarsku medicinu

e-adresaaurelija@inmesbgd.com
Projekat:
Uticaj kvaliteta komponenata u ishrani ciprinida na kvalitet mesa, gubitke i ekonomičnost proizvodnje (MPNTR - 31011)

Sažetak
Naučno je dokazano da je ishrana ribom veoma korisna za ljudsko zdravlje. Sa aspekta potrošača, osim nutritivnog kvaliteta, od velikog značaja je i higijenska ispravnost mesa ribe. Brojni podaci iz literature ukazuju na prisustvo antropogenih zagađivača, opšte prihvaćenog naziva POPs jedinjenja (persistent organic pollutants), koja su toksična, nisu podložna razgradnji i, preko vazduha, vode i migratorskih vrsta, transportuju se na velike razdaljine, gde dolazi do njihove bioakumulacije i biomagnifikacije u terestrialnim i akvatičnim organizmima. Izloženost populacije perzistentnim organskim zagađivačima je najveća preko hrane, više od 90%, a proizvodi animalnog porekla, posebno riba, su najviše izloženi. Da bi se procenio kvalitet kao i kontaminacija mesa određenih vrsta riba iz slobodnog izlova nekim POPs jedinjenjima i toksičnim elementima i, time, dao izvestan doprinos sagledavanju rizika i dobrobiti od konzumiranja rečne ribe, cilj našeg rada je bio da se ispita osnovni hemijski sastav mesa ribe iz slobodnog izlova kao i stepen kontaminacije organohlornm pesticidima (OClP), polihlorovanim bifenilima (PCBs) i toksičnim metalima. U filetima različitih vrsta riba iz slobodnog izlova (bucov, deverika, mrena, šaran, kečiga i štuka) određeni su parametri osnovnog hemijskog sastava (proteini, voda, lipidi i pepeo) i ispitani su ostaci organohlornih pesticida (lindan, tj. γ-HCH, α+β-HCH, aldrin, dieldrin, heptahlor, cis- i trans-heptahlorepoksid, p,p'-DDT+p,p'-DDE+p,p'-DDD, endrin, heksahlorbenzen, tj. HCB i α+γ-hlordan), kongeneri polihlorovanih bifenila, IUPAC brojevi 28, 52, 101, 118, 138, 153, 180, a od teških metala živa, olovo i kadmijum. Na osnovu dobijenih rezultata ustanovljeno je da između pojedinih vrsta riba ne postoje značajne razlike u sadržaju proteina i da se on nalazi u opsegu od 16,72 ±} 0,51% (šaran) do 18,72 ±} 0,52% (mrena). Značajnije razlike su dokazane u sadržaju vode, koji se nalazi u opsegu od 72,30 ±} 0,11% (mrena) do 79,03 ±} 0,09% (štuka). Najveći procentualni udeo lipida utvrđen je kod mrene (7,98 ±} 0,12%), a najmanji kod štuke (1,64 ±} 0,04%). Pepeo je ustanovljen u opsegu od 0,63 ±} 0,03%, kod štuke do 1,31 ±} 0,03%, kod mrene. U svim ispitanim uzorcima ribe, sa izuzetkom mrene i bucova, dokazani su ostaci OClP ispod maksimalno dozvoljenih x ̄ količina, koje su propisane Pravilnikom. U uzorcima mrene i bucov, dokazane su značajne količine ostataka DDT-a (srednje vrednost, x ̄- 0,153 i 0,125 mg/kg mase uzorka, respektivno), koje su veće od propisanih MDK (maksimalno dozvoljena količina). Maksimalno dozvoljene količine polihlorovanih bifenila nisu prekoračene. Od ispitanih toksičnih metala (Hg, Pb i Cd), živa je dokazana u svim uzorcima, olovo nije dokazano ni u jednom uzorku, a kadmijum samo u kečigi, u količini od x ̄- 0,015 mg/kg uzorka. Količina žive, koja je dokazana u bucovu ( x ̄-1,255 mg/kg) nalazi se iznad MDK (0,5 mg/kg). U svim ostalim vrstama ribe dokazane količine žive nalaze se ispod MDK, i to: x ̄-0,484 mg/kg u štuki, x ̄-0,288 mg/kg u deverici, x ̄- 0,218 mg/kg u mreni, x ̄- 0,146 mg/kg u kečigi i x ̄- 0,099 mg/kg u šaranu.
Reference
*** (1992) Pravilnik o količinama pesticida, metala i metaloida i drugih otrovnih supstancija, hemioterapeutika, anabolika i drugih supstancija koje se mogu nalaziti u namirnicama. Službeni list SRJ, 5, 67-85
*** (1998) SRPS ISO 1442, Meso i proizvodi od mesa - određivanje sadržaja vlage
*** (1992) SRPS ISO 1443, Meso i proizvodi od mesa - Određivanje sadržaja ukupne masti
*** (1999) JUS ISO 936 - meso i proizvodi od mesa - određivanje ukupnog pepela
Alasalvar, C., Taylor, K.D., Zubcom, E., Shahidi, F., Alexis, M. (2002) Differentiation of cultured and wild sea bass (Dicentrarchus labrax): Total lipid content, fatty acid and trace mineral composition. Food Chemistry, 79(2): 145
Andreji, J., Stranai, I., Massanyi, P., Valent, M. (2006) Accumulation of some metals in muscles of five fish species from lower Nitra river. Journal of Environmental Science & Health, 41, 2607-2622, Part A: Toxic/Hazardous Substances & Environmental Engineering
Arts, M.T., Ackman, R.G., Holub, B.J. (2001) Essential fatty acids' in aquatic ecosystems: A crucial link between diet and human health and evolution. Canadian Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 58(1): 122
Baldassarri, L.T., Abate, V., Alivernini, S., Battistelli, L., Carasi, S., Casella, M., Iacovela, N., Iamiceli, A.L., Indelicato, A., Scarcella, C., la Rocca, C. (2007) A study on PCB, PCDD/PCDF industrial contamination in a mixed urban - agricultural area significantly affecting the food chain and the human exposure. Part I: Soil and feed. Chemosphere, 67, 1822-1830
Bud, I., Ladesi, D., Reka, S.T., Negrea, O. (2008) Study concerning chemical composition of fish meat depending on the considered species. Zoorehnie si Biotehnologii, 42, 2, 201-206
Cahu, C., Salen, P., de Lorgeril, M. (2004) Farmed and wild fish in the prevention of cardiovascular diseases: assessing possible differences in lipid nutritional values. Nutr Metab Cardiovasc Dis, 14(1): 34-41
Calder, P.C. (2001) Polyunsaturated fatty acids, inflammation, and immunity. Lipids, 36(9): 1007-24
Cole, D.W., Cole, R., Gaydos, S.J., Gray, J., Hyland, G., Jacques, M.L., Powell-Dunford, N., Sawhney, C., Au, W.W. (2009) Aquaculture: Environmental, toxicological, and health issues. International Journal of Hygiene and Environmental Health, 212(4): 369-377
Ćirković, M., Trbović, D., Ljubojević, D., Đorđević, V. (2011) Kvalitet mesa riba gajenih u polikulturi u ribnjacima u Republici Srbiji. Tehnologija mesa, vol. 52, br. 1, str. 106-121
Dewailly, E., Ayotte, P., Lucas, M., Blanchet, C. (2007) Risk and benefits from consuming salmon and trout: A Canadian perspective. Food and Chemical Toxicology, 45(8): 1343-1348
Đinović, J., Trbović, D., Vranić, D., Janković, S., Spirić, D., Radičević, T., Spirić, A. (2010) Stanje ekosistema, kvalitet i bezbednost mesa šarana (Cyprinus carpio) iz akvakulture u toku uzgoja. Tehnologija mesa, vol. 51, br. 2, str. 124-132
Janković, S., Radičević, T., Spirić, A., Nedeljković, M. (2002) Cont amination of Freshwater Fish from Rivers Sava and Danube with Polychlorinated Biphenyls. u: D.Antic [ur.] ENRY 2001, September, 27-30, published in the Monograph Environmental Recovery of Yugoslavia, Belgrade: Inst.of Nucl.Sci.- Vinca
Karadede, H., Unlü, E. (2000) Concentrations of some heavy metals in water, sediment and fish species from the Atatürk Dam Lake (Euphrates), Turkey. Chemosphere, 41(9): 1371-6
Lichtenstein, A.H., Appel, L.J., Brands, M., Carnethon, M., Daniels, S., Franch, H.A., Franklin, B., Kris-Etherton, P., Harris, W.S., Howard, B., Karanja, N., Lefevre, M., Rudel, L., Sacks, F., van Horn, L., Winston, M., Wylie-Rosett, J. (2006) Diet and lifestyle recommendations revision 2006: A scientific statement from the American Heart Association Nutrition Committee. Circulation, 114, 82-96
Mayneris-Perxachs, J., Bondia-Pons, I., Serra-Majem, L., Castellote, A.I. (2010) Long-chain n-3 fatty acids and classical cardiovascular disease risk factors among the Catalan population. Food Chemistry, 119(1): 54
Moreno, J.J., Mitjavila, M.T. (2003) The degree of unsaturation of dietary fatty acids and the development of atherosclerosis (review). J Nutr Biochem, 14(4): 182-95
Mozaffarian, D., Psaty, B.M., Rimm, E.B., Lemaitre, R.N., Burke, G.L., Lyles, M.F., Lefkowitz, D., Siscovick, D.S. (2004) Fish intake and risk of incident atrial fibrillation. Circulation, 110(4): 368-73
Mozaffarian, D., Ascherio, A., Hu, F.B., Stampfer, M.J., Willett, W.C., Siscovick, D.S., Rimm, E.B. (2005) Interplay between different polyunsaturated fatty acids and risk of coronary heart disease in men. Circulation, 111(2): 157-64
Nettleton, J.A., Katz, R. (2005) n-3 long-chain polyunsaturated fatty acids in type 2 diabetes: a review. J Am Diet Assoc, 105(3): 428-40
Spirić, A., Trbović, D., Vranić, D., Đinović, J., Petronijević, R., Milijašević, M., Janković, S., Radičević, T. (2009) Uticaj masnih kiselina u hrani na sastav masnih kiselina i količinu holesterola kod kalifornijske pastrmke (Oncorhynchus mykiss). Tehnologija mesa, vol. 50, br. 3-4, str. 179-188
Terry, P.D., Terry, J.B., Rohan, T.E. (2004) Long-chain (n-3) fatty acid intake and risk of cancers of the breast and the prostate: recent epidemiological studies, biological mechanisms, and directions for future research. J Nutr, 134(12 Suppl): 3412S-3420S
Trbović, D., Vranić, D., Đinović, J., Borović, B., Spirić, D., Babić, J., Spirić, A. (2009) Masnokiselinski sastav i sadržaj holesterola u mišićnom tkivu jednogodišnjeg šarana (Cyprinus carpio) u fazi uzgoja. Tehnologija mesa, vol. 50, br. 5-6, str. 276-286
USDHHS, USEPA (2004) What you need to know about mercury in fish and shellfish. u: EPA and FDA advice for: women who might become pregnant-women who are pregnant-nursing mothers- young children, EPA-823-R-04-005. http://www.cfsan.fda.gov
Vallod, D., Sarrazin, B. (2010) Water quality characteristics for draining an extensive fish farming pond. Hydrological Sciences Journal, 55(3): 394-402
Vladau, V.V., Bud, I., Stefan, R. (2008) Nutritive value of fish meat comparative to some animals meat. Bulletin UASVM Animal Science and Biotechnologies, 65, 1-2, 301-305
von Shacky, C. (2001) Clinical trials, not n-6 to n-3 ratios, will resolve whether fatty acids prevent coronary heart disease. European Journal of Lipid Science and Technology, 103(6): 423
Weaver, K.L., Ivester, P., Chilton, J.A., Wilson, M.D., Pandey, P., Chilton, F.H. (2008) The content of favorable and unfavorable polyunsaturated fatty acids found in commonly eaten fish. Journal of the American Dietetic Association, 108(7): 1178
Zamaria, N. (2004) Alteration of polyunsaturated fatty acid status and metabolism in health and disease. Reprod Nutr Dev, 44(3): 273-82
Zoumis, T., Schmidt, A., Grigorova, L., Calmano, W. (2001) Contaminants in sediments: Remobilisation and demobilisation. Science of the total environment, 266(1-3): 195-202
 

O članku

jezik rada: srpski
vrsta rada: izvorni naučni članak
objavljen u SCIndeksu: 12.01.2012.