Metrika

  • citati u SCIndeksu: [1]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[]
  • posete u poslednjih 30 dana:6
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:6

Sadržaj

članak: 7 od 16  
Back povratak na rezultate
2010, vol. 42, br. 1, str. 37-49
Filozofski koreni psihoanalitičke etike
Univerzitet u Beogradu, Medicinski fakultet, Institut za mentalno zdravlje

e-adresadrakulicb@nadlanu.com
Sažetak
Osnovni psihoanalitički pojmovi baziraju se na dugoj tradiciji zapadne filozofske misli. Naporedo sa rastućom sumnjom u racionalnost svetskog poretka, u drugoj polovini XIX veka javljali su se filozofski sistemi koji su iracionalne sile shvatili kao osnovu realnosti, i u takvoj duhovnoj klimi nastaje i psihoanalitičko učenje o nagonima i nesvesnom, koje pokazuje začuđujuće sličnosti sa stavovima Šopenhauera i Ničea. Nadalje, došlo je do razlikovanja nesvesnog kao psihološkog pojma, i iracionalnog kao gnoseološke kategorije (Jung), razlika koja je naznačena već Frojdovim shvatanjem da sadržaj nesvesnog mogu da budu i neki potisnuti racionalni sadržaji (u dinamičkom smislu), ili da su delovi Ega i Superega nesvesni (u topičkom smislu). Sa stanovišta filozofskog pojma totaliteta, psihički poremećaj je definisan kao prevlast posebnosti (iracionalnosti) koja izmiče integrativnoj funkciji ličnosti. Cilj terapije se tada može predstaviti kao zahtev da se preokrene stanje u kojem, po Frojdu, Id manipuliše Egom u cilju zadovoljenja svojih iracionalnih težnji, zahtev koji je izražen u terapijskoj maksimi 'Neka bude Ego gde je bio Id'- i u kojem se kao praktični postulat evocira sokratovski racionalistički program etike. Kantova deontološka etika, sa druge strane, takođe vodi preispitivanju pojma manipulacije, naročito 'drugom' formulacijom kategoričkog imperativa koja zabranjuje upotrebu čoveka kao sredstva, jer je manipulaciju upravo moguće definisati kao instrumentalizaciju čoveka, uz nužan uslov da kod pojedinca postoji nesvesnost o prirodi tog odnosa, ukoliko ne treba da se radi o prostoj prisili. Shodno tome, opet u skladu sa Kantovim imperativom, komunikacija podrazumeva odnos sa čovekom kao racionalnom svrhom po sebi, a ne sa oruđem za spoljašnje svrhe. S druge strane, poznata 'prva' formulacija kategoričkog imperativa koja podređuje subjektivnu volju univerzalnom racionalnom moralnom principu, afirmiše već spomenuti motiv opštosti nasuprot posebnosti iracionalnog.
Reference
Adorno, T.V. (1979) Negativna dijalektika. Beograd: Beogradski izdavačko-grafički zavod / BIGZ
Bergson, A. (1978) Ogled o neposrednim činjenicama svesti. Beograd: Mladost
Bloch, E. (1981) Principi nade. Zagreb: Naprijed
Drakulić, B. (1990) 'Lukavstvo uma' kod Kanta, Hegela i Marksa. Marksistička misao, (3-4): 294-316
Filipović, V. (1982) Novija filozofija zapada. u: Filozofska hrestomatija, Zagreb: Matica hrvatska
Frojd, S. (1979) Autobiografija. u: Nova predavanja, Novi Sad: Matica srpska
Fromm, E. (1986) Kriza psihoanalize. u: Dela, Zagreb: Naprijed, knj. 8
Fromm, E. (1986) Imati ili biti?. u: Dela, Zagreb: Naprijed, knj. 11
Fromm, E. (1976) Anatomija ljudske destruktivnosti II. u: Dela, Zagreb: Naprijed, Knj. 10
Fromm, E. (1986) S onu stranu okova iluzije. Zagreb: Naprijed
Fromm, E. (1986) Zdravo društvo. u: Dela, Zagreb: Naprijed, knj. 4
Fromm, E. (1986) Bekstvo od slobode. u: Dela, Zagreb: Naprijed - Nolit
Fromm, E. (1986) Čovjek za sebe. u: Dela, Zagreb: Naprijed, knj. 3
Hegel, G.V.F. (1975) Istorija filozofije. Beograd: Beogradski izdavačko-grafički zavod / BIGZ
Hegel, G.W.F. (1987) Enciklopedija filozofijskih znanosti. Sarajevo: Veselin Masleša
Horkhajmer, M. (1976) Tradicionalna i kritička teorija. Beograd: Beogradski izdavačko-grafički zavod / BIGZ
Horkheimer, M. (1988) Kritika instrumentalnog uma. Zagreb: Globus
Jung, K.G. (1984) O psihologiji nesvesnog. Novi Sad: Matica srpska
Kant, I. (1981) Zasnivanje metafizike morala. Beograd: Beogradski izdavačko-grafički zavod / BIGZ
Kant, I. (1974) Kritika parktičkog uma. Zagreb: Naprijed
Kolakovski, L. (1964) Filozofski eseji. Beograd: Nolit
Kosik, K. (1967) Dijalektika konkretnog. Beograd: Prosveta
Marcuse, H. (1987) Um i revolucija. Sarajevo: Veselin Masleša
Niče, F. (1983) Rođenje tragedije. Beograd: Beogradski izdavačko-grafički zavod / BIGZ
Niče, F. (1976) Volja za moć. Beograd, itd: Prosveta
Niče, F. (1980) Ecce homo. Beograd: Grafos
Niče, F. (1980) Sumrak idola. Beograd: Grafos
Rajhenbah, H. (1964) Rađanje naučne filozofije. Beograd: Nolit
Sartr, Ž.P. (1983) Kritika dijalektičkog uma. Beograd: Nolit
Scheler, M. (1987) Položaj čovjeka u kozmosu. Sarajevo: Veselin Masleša
Scheler, M. (1968) Philosophische Weltanschauung. Bern: Francke
Stojanović, S.D. (1964) Savremena meta-etika. Beograd: Nolit
Šopenhauer, A. (1986) Svet kao volja i predstava. Novi Sad: Matica srpska, vol. II, str. 529
Windelband, W., Heimsoeth, H. (1978) Povijesî filozofije. Zagreb: Naprijed, knjiga druga
 

O članku

jezik rada: srpski
vrsta rada: članak
objavljen u SCIndeksu: 19.10.2010.