Metrika

  • citati u SCIndeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[]
  • posete u poslednjih 30 dana:16
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:6

Sadržaj

članak: 5 od 47  
Back povratak na rezultate
2017, vol. 14, br. 2, str. 1-22
Nastanak i rast srpskog bankarstva do Prvog svetskog rata - treći deo - srpski bankarski sistem - operacije i odnosi privatnih banaka i Narodne banke (1878-1914)
Džon Nezbit Univerzitet, Geoekonomski fakultet, Beograd

e-adresabstojanovic@naisbitt.edu.rs
Ključne reči: banke; Narodna banka; nacionalni bankarski sistem; diskontna stopa; kreditoru poslednjoj instance
Sažetak
Razvoj srpskog bankarstva tokom 19. veka je bio postepen process koji se odvijao u dve faze sa prekretnicom 1878. godine, kada je međunarodnim ugovorom Srbiji priznat status nezavisne države na Berlinskom kongresu. U drugoj fazi, posle 1878. godine, odlučan program ekonomskog razvoja i modernizacije doveo je do velikog porasta banaka i stvaranja nacionalnog bankarskog sistema koji se sastojao od Privilegovane banke Kraljevine Srbije (Narodna banka) kao emisione banke, privatnih banaka, državnih banaka i seljačkih zadruga. Većina privatnih banaka su bila mala akcionarska društva bez filijala, univerzalnog tipa, koje su razvile osnovne bankarske aktivnosti (diskontovanje, štedne depozite, pasivne i aktivne tekuće račune, lombardne kredite, bezgotovinska plaćanja, trgovinu efektima) kao i nebankarske poslove (osnivanje industrijskih preduzeća,vođenje domaće i spoljne trgovine). Odnosi između banaka i Narodne banke su se pojačavali do 1908. godine na dobrovoljnoj bazi, prevashodno kreditnim operacijama, pravilima i merama Narodne banke. Međutim, od 1908. godine, te odnose je regulisao novi Zakon o Narodnoj Banci (1908) preko instrumenta limitiranja kamatnih stopa (Član 6e) koji je postao obavezan za obe strane. Nažalost, sprovođenje ovog novog instrumenta je dovelo do slabljenja odnosa između banaka i Narodne Banke, što je onemogućilo Narodnu Banku da nastavi sa jačanjem svoje uloge kao centralne banke. Srpska Narodna banka je uspešno sprovela dva snovna cilja centralne banke - monetarnu stabilnost i potpomaganje razvoja nacionalne trgovine i proizvodnje, posebno industrije. Međutim, u postizanju stabilnosti bankarskog sistema bila je ograničena, zato što nije mogla u potpunosti da obavlja funkciju kreditora u poslednjoj instanci. Ograničenost u ovoj funkciji nije bila posledica nesklonosti ili nesposobnosti Narodne banke, već njene dve zakonske obaveze - održavanja zakonskog pokrića i poštovanja limita emisije srebrnih novćanica, tj.kredita u srebru. Stoga su dve sistemske bankarske krize koje su se desile 1908 i 1912. godine, uspešno prevaziđene zajedničkim delovanjem Narodne Banke i srpske države.
Reference
*** (1883) Zakon o Narodnoj banci. 6. Januar
*** (1884) Godišnji izveštaj privilegovane Narodne Banke Kraljevine Srbije
*** (1885)
*** (1890)
*** (1891) Građanski zakonik za Kraljevinu Srbiju
*** (1909) Narodna banka 1884-1909. Beograd: Nova štamparija - Davidović - Ljub. M. Davidovoća
*** (1934) Narodna banka 1884-1934. Beograd: Zavod za izradu novčanica - Topčider
AS (1904)
Blancheton, B. (2015) Towards a tacit low-degree independence central banking model. France: Universite de Bordeaux
Capie, F., Fischer, S., Goodhart, C., Schnadt, N. (2009) The Future of Central Banking. Cambridge: Cambridge University Press
Ćirović, M. (2001) Bankarstvo. Beograd: Bridge Company
Dugalić, V. (1999) Narodna banka 1884-1941. Beograd: Jugoslovenski pregled
Grossman, R.S. (2010) Unsettled Account, The Evolution of Banking in the Industrialized World since 1800. Princeton: Walter de Gruyter GmbH
Kukla, S. (1924) Razvitak kreditne organizacije u Srbiji do svetskog rata. Zagreb: Komisiona naklada Hr. Štamp. Zavod D.D
Milić, D. (1994) Monetarno-kreditni sistem u privredi Srbije početkom XX veka. Beograd: Institut za noviju istoriju Srbije
Smith, V. (1990) The rationale of central banking and the free banking alternative. Indianapolis: Liberty Fund
Stanarević, N. (1912) Beogradske banke u 1911. Beograd: Štamparija Sv. Sava
Stojanović, B. (2010) The banking crises in the Kingdom of Serbia in 1908 and 1912. Scientific Annals of Economics and Business, Volume LVII, Alexandru Ioan Cuza University of Iosi, Romania
Stojanović, B. (2017) The rise and growth of Serbian banking until World War I - part two: The second stage - the national state and the national banking (1878-1914). Megatrend revija, vol. 14, br. 1, str. 1-26
Stojanović, B. (1992) Iz ekonomsko-finansijske i političke istorije Srbije, 1878-1918. Finansije, vol. 47, br. 3-4, str. 164-182
White, E.N. (1998) Were banks special intermediaries in late nineteenth century America?. St. Louis: Federal Reserve Bank, May/June
 

O članku

jezik rada: engleski
vrsta rada: izvorni naučni članak
DOI: 10.5937/MegRev1702001S
objavljen u SCIndeksu: 24.11.2017.
Creative Commons License 4.0