Metrika

  • citati u SCIndeksu: [1]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[]
  • posete u poslednjih 30 dana:16
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:7

Sadržaj

članak: 9 od 9  
Back povratak na rezultate
2011, vol. 45, br. 1, str. 327-346
Značaj Justinijanovog kodifikatorskog rada u oblasti bračnih odnosa
Univerzitet u Novom Sadu, Pravni fakultet
Ključne reči: rimski brak; uslovi za zaključenje braka; ukidanje pojedinih bračnih smetnji; forma braka; sponsalia; bračna davanja u vezi sa zaključenjem braka (dos, donatio ante nuptias)
Sažetak
Ovaj rad osvetljava ulogu imperatora Justinijana, koji dovršivši rad svojih prethodnika (Gregorijanov, Hermogenijanov i Teodosijev kodeks...), kodifikuje celokupno rimsko pravo u zbirci koja je poznata kao Justinijanova kodifikacija. Naravno, kada govorimo o Justinijanu, imamo na umu Tribonijana i članove njegovog tima koji su zaslužni za nastanak navedenog 'najvećeg kodifikatorskog dela u vremenu antike, a možda i u istoriji prava uopšte'. Kodifikovanjem i reformisanjem bračnog zakonodavstva uneto je niz novina u porodične, odnosno bračne odnose: kognatsko (krvno) srodstvo konačno potiskuje agnatsko srodstvo i postaje važna prepreka za zaključenje braka; šef porodice više nema 'pravo života i smrti' (ius vitae ac necis) nad članovima svoje porodice, ukinuta je većina paganskih obreda pri zaključenju braka kao i mnoge bračne smetnje koje su se ticale zabrane zaključenja braka između pojedinih pripadnika najviših staleža i osoba 'niskog ranga' (feminae adiectae), ukinute su i zabrane koje su se ticala 'neženja' i 'onih bez dece', a koje su bile uvedene još Avgustovim kadukarnim zakonima. Rimsko zakonodavstvo Justinijanovog doba nije insistiralo ni na kakvim formalnostima prilikom zaključenja braka; tražilo se samo da uzajamna saglasnost mladoženje i neveste bude jasno izražena pred nadležnim državnim organom i nakon toga zaključivao se brak. Justinijanovom zaslugom zaživelo je shvatanje da je brak ugovor posebne vrste sa jasno izraženom namerom da se ta veza smatra brakom jer 'saglasnost bračnih drugova čini brak' (consensus facit nuptias) - govorili su Rimljani. Justinijan nastavlja politiku svojih prethodnika ka učvršćivanju braka i porodice i ozdravljenju potpuno poljuljanog porodičnog i društvenog morala. Pod uticajem hrišćanstva (koje se početkom prvog veka n.e. počelo širiti preko robova i siromašnijeg sloja ljudi) i sve izrazitije moralne čistoće koju ono propoveda, kao i pod uticajem drugih (političkih) razloga, uvode se neke nove bračne zabrane, a neke od postojećih zabrana bivaju sasvim ukinute. Hrišćanstvo je izmenilo rimsko shvatanje braka kao ugovora, svojom doktrinom o braku kao ugovoru i 'svetoj tajni'. U Justinijanovo doba, iako je brak uveliko pod uticajem hrišćanske vere - ne traži se crkveni blagoslov za zaključenje braka. Crkveni blagoslov će uvesti tek Lav Mudri u IX veku za Istočno Rimsko Carstvo. Brak je po Justinijanu 'veza muža i žene koja sadrži trajnu životnu zajednicu'. Postupak i radnje koje prate zaključenje braka - veridba, miraz, predbračni poklon, ženidbeni ugovor (instrimentum dotale, za lica iz viših staleža) sadržane su u odredbama Institucija, Digesta, Kodeksa i Novela i iste će biti analizirane u ovom radu.
Reference
Astolfi, R. (1965) Femina probrosa, concubina, mater solitaria. SDHI, 31, str. 40
Bakotić, L. (1912) Justinijanove Institucije. Beograd
Birks, P., Mcleod, G., ur. (1987) Justinians institutes. Cornell Universitu Press
Lambiri-Dimakli, J. (1985) Dowri in modern Greece: An institution at the crossroads between persistence and decline: In the 1960s. u: Kaplan M. [ur.] The marriage bargain women and dowries in European history, New York, str. 163
Lopandić, D. (2007) Rimski carevi sa prostora Srbije i Balkana. Beograd
Mladenović, M.V. (1964) Razvod braka. Beograd
Nikolić, D. (1995) Fragmenti rimske istorije. Niš
Puhan, I. (1977) Rimsko pravo. Beograd
Romac, A. (1975) Rečnik rimskog prava. Zagreb
Stanimirović, V. (2006) Brak i bračna davanja u istoriji. Beograd
Stanojević, O. (2000) Rimsko pravo. Beograd
Troicki, S. (1934) Hrišćanska filozofija braka. Beograd: G. Kon
 

O članku

jezik rada: srpski
vrsta rada: izvorni naučni članak
DOI: 10.5937/zrpfns1101327D
objavljen u SCIndeksu: 27.09.2011.
metod recenzije: dvostruko anoniman

Povezani članci

Zb Pravnog fak Novi Sad (2009)
Kratak osvrt na rešavanje demografskih problema u rimskoj državi
Deretić Nataša

Zb Pravnog fak Novi Sad (2012)
Pojavni oblici korupcije u srednjem veku
Deretić Nataša

Pravo - teorija i praksa (2017)
Založno pravo u rimskom pravu
Maksimović Sanja, i dr.

prikaži sve [48]