Metrika

  • citati u SCIndeksu: [3]
  • citati u CrossRef-u:[2]
  • citati u Google Scholaru:[]
  • posete u poslednjih 30 dana:33
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:8

Sadržaj

članak: 2 od 61  
Back povratak na rezultate
2020, vol. 54, br. 1, str. 245-265
Relativizacija pravde kroz retoriku - Platonov dijalog "Gorgija" kao paradigma
Univerzitet u Novom Sadu, Pravni fakultet

e-adresad.avramovic@pf.uns.ac.rs, i.jovanov@pf.uns.ac.rs
Projekat:
Ovaj rad je rezultat realizovanja projekta "Pravna tradicija i novi pravni izazovi" koji se finansira sredstvima Pravnog fakulteta Univerziteta u Novom Sadu.

Ključne reči: pravda; Platon; Gorgija; retorika; sofisti; pravo jačeg
Sažetak
Kroz analizu Platonovih dela, ali na prvom mestu dijaloga "Gorgija", autori nastoje da odmere potencijal retorike kao veštine ubeđivanja kroz koju se može relativizovati istina i pravda. Na početku, u radu se razrešava prethodno pitanje - kvalifikacije učesnika u Platonovom "Gorgiji" kao sofista ili retora. Nakon analize različitih stavova koji su ponuđeni u teoriji, autori zauzimaju stanovište da makar u dijalogu "Gorgija" Platonov Sokrat raspravlja sa retorima (Gorgijom, Polom i Kaliklom), a ne sa sofistima. Područje slaganja između Sokrata i retora je nesumnjivo u tome da je retorika veština ubeđivanja, ali ne i oko ishoda do kojih to ubeđivanje vodi. Težnja za dolaženjem do apsolutne istine (pravde), znanja, jeste zadatak filozofa (Sokrata), kome se suprotstavlja glavni cilj retora - verovanje, odnosno stvaranje uverenja o istinitosti (pravednosti). Pri tome, autori skreću pažnju da Sokrat sve vreme ostaje svestan svih slabosti filozofije koja, za razliku od retorike, zbog nedostatka pragme ne uspeva da se nosi sa realnim životnim problemima. Takođe, autori skreću pažnju na to da oni koji se nesumnjivo uzimaju kao sofisti (npr. Hipija i Antifont) kao polazni princip postavljaju ideju o urođenoj jednakosti ljudi, dok oni koji su prvenstveno retori (npr. Kalikle i Trasimah) polaze od prirodne nejednakosti ljudi i afirmišu prirodno pravo jačeg. Na taj način i retorika se pokazuje kao veština koja je usmerena ka ostvarenju prirodnog prava jačeg. Na kraju, poučeni primerima antike, autori zauzimaju stanovište vrednosnog relativizma i nalaze da i danas retorika ostaje moralno neutralna i da ima toliki potencijal da se pomoću nje može moralno opravdati (učiniti ili možda samo prikazati pravednim) skoro svaki željeni ishod.
Reference
Avramović, D.S., Jovanov, I.D. (2017) Ograničenja pokreta pravo i književnost - primer Sofokla. Zbornik radova Pravnog fakulteta, Novi Sad, vol. 51, br. 2, str. 353-368
Avramović, S. (2015) Rhetorike techne - veština besedništva i javni nastup. Beograd: Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu
Ballacci, G. (2018) Political theory between philosophy and rhetoric. London: Palgrave Macmillan
Banjac, N. (2011) Filozofsko-pravna shvatanja prirodnog prava kod sofista i primena tih shvatanja u sudskom besedništvu. Pravni život, 12, 645-658
Chroust, A.H. (1975) The philosophy of law of the early sophists. American Journal of Jurisprudence, Vol. 20, 1, 81-94
Corey, D. (2015) The Sophists in Plato's dialogues. Albany, USA: State University of New York Press
de Romilly, J. (1998) The great sophists in Periclean Athens. Oxford, UK - New York, USA: Oxford University Press
Dilman, I. (1979) Morality and the inner life: a study in Plato's Gorgias. London: Macmillan Press
Đurić, M. (1987) Istorija helenske etike. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva
Đurić, M. (1979) Predgovor. u: Platon, Ijon, Gozba, Fedar, Beograd: BIGZ, prev. M. Đurić, V-XXXV
Đurić, M. (2009) Ideja prirodnog prava kod grčkih sofista. u: Iz istorije antičke filozofije, Sabrani spisi, Beograd: Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, Knj. 1
Faso, G. (2004) Istorija filozofije prava. Podgorica: CID
Gagarin, M. (2002) Antiphon the Athenian: Oratory, law and justice in the age of the sophists. Austin, USA: University of Texas Press
Guthrie, W.K.C. (1971) The Sophists. Cambridge, UK: Cambgridge University Press
Habinek, T. (2005) Ancient rhetoric and oratory. Malden, USA - Oxford, UK: Blackwell Publishing
Harrison, E.L. (1964) Was Gorgias a Sophist?. Phoenix, Vol. 18, 3, 183-192
Jordović, I. (2009) Istorijski koreni učenja o pravu jačeg. Anali Pravnog fakulteta u Beogradu, vol. 57, br. 2, str. 212-228
Kelzen, H. (1998) Šta je pravda. Beograd: Filip Višnjić, prev. D. Basta, K. Čavoški
Kenedi, Dž. (2019) Istorija antičke retorike. Beograd: Karpos
Kennedy, G. (1963) The art of Persuasion in Greece. Princeton, NJ: Princeton University Press
Klemm, D. (1989) Gorgias, law and rhetoric. Iowa Law Review, Vol. 74, 4, 819-826
Koplston, F. (2015) Istorija filozofije - Grčka i Rim. Beograd: Dereta
Lukić, R. (1995) Istorija političkih i pravnih teorija. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva
Maritain, J. (2005) An introduction to philosophy. Lanham, USA: Rowman and Littlefield Publishers, trans. E. I. Watkin
Mccoy, M. (2008) Plato on the rhetoric of philosophers and sophists. Cambridge, UK - New York, USA: Cambridge University Press
Nichols, J. (1998) The rhetoric of justice in Plato's Gorgias. u: Plato, Gorgias and Phaedrus, Ithaca, USA: Cornell University Press, trans. J. Nichols, 131-149
Platon (1968) Gorgija. Beograd: Kultura, prev. A. Vilhar
Platon (1983) Država. BIGZ, prev. A. Vilhar, B. Pavlović
Platon (1970) Menon. u: Platon, Dijalozi, Kultura, Beograd, prev. A. Vilhar
Platon (1979) Fedar. Beograd: BIGZ, prev. M. Đurić
Platon (1983) Fileb. Beograd: BIGZ, prev. K. Maricki-Gađanski, I. Gađanski
Stauffer, D. (2006) The unity of Plato's Gorgias: Rhetoric, justice and the philosophic life. Cambridge, UK: Cambridge University Press
Strauss, L. (1957) Seminar on Plato's Gorgias. Chicago: University of Chicago, https://wslamp70.s3.amazonaws.com/leostrauss/s3fspublic/Plato%27s%20Gorgias%201957.pdf
Tadić, L.P. (1995) Sokratika i sofistika - retorika u ogledalu Platonove filozofije. Filozofija i društvo, br. 7, str. 11-38
Vukadinović, G., Mitrović, D. (2019) Uvod u teoriju i filozofiju prava. Beograd: Dosije studio
Wardy, R. (1996) The birth of rhetoric: Gorgias, Plato and their successors. London-New York: Routledge
Waterfield, R. (2000) The first philosophers: The presocratics and sophists. Oxford, UK - New York, USA: Oxford University Press
Weinrib, E. (1989) Law as myth: Reflections on Plato's Gorgias. Iowa Law Review, Vol. 74, 4, 787-806
White, J.B. (1985) Law as rhetoric, rhetoric as law: The arts of cultural and communal life. University of Chicago Law Review, 3, 684-702
White, J.B. (1983) The ethics of argument: Plato's Gorgias and the modern lawyer. University of Chicago Law Review, Vol. 50, 2, 849-895
 

O članku

jezik rada: srpski
vrsta rada: izvorni naučni članak
DOI: 10.5937/zrpfns54-23956
primljen: 09.11.2019.
objavljen u SCIndeksu: 05.11.2020.
metod recenzije: dvostruko anoniman
Creative Commons License 4.0

Povezani članci

Nema povezanih članaka