Metrika

  • citati u SCIndeksu: [2]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[]
  • posete u poslednjih 30 dana:2
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:0

Sadržaj

članak: 7 od 12  
Back povratak na rezultate
2010, vol. 43, br. 2, str. 167-185
Fonološka složenost i mesto slogovnog akcenta kao indikatori fonološkog razvoja u usvajanju srpskog jezika
aUniverzitet u Beogradu, Filozofski fakultet, Laboratorija za eksperimentalnu psihologiju, Srbija
bDepartment of Psychology, Harvard University, USA

e-adresasmaya@eunet.rs
Projekat:
Projekat Ministarstva nauke Republike Srbije, br. D-149039

Ključne reči: razvoj govora; fonološki razvoj; fonološka obeležja; disfazija; specifični jezički poremećaj (SLI)
Sažetak
Istaživanje je imalo za cilj određivanje fonoloških parametara relevantnih u razvoju jezičkih sposobnosti prilikom usvajanja fonološkog sistema srpskog jezika. Po ugledu na britanski TOPhS (van der Lely & Harris, 1999), a uz proveru da odgovaraju specifičnostima srpskog jezika, odabrane su karakateristike sloga i mesto naglašavanja kao parametri za koje se moglo pretpostaviti da mogu biti značajni za praćenje usvajanja fonoloških karakteristika srpskog: a. nastup: konsonant ili konsonantski klaster na početku sloga, b. rub: konsonant na kraju sloga, c. broj slogova (dva ili tri), d. mesto naglašavanja: početni naglašen ili početni nenagalašen slog, odnosno srednji naglašen ili srednji nenaglašen slog. Kombinovanjem ovih parametara konstruisana je lista od 96 pseudoreči različitog nivoa složenosti u zavisnosti od broja markiranih parametara. Uzorak je činilo 30 dece podeljenih u tri uzrasna poduzorka (3, 4 i 5 godina) i 14 odraslih ispitanika. Zadatak ispitanika je bio da svaku pseudoreč glasno ponovi, a izgovor je sniman. Transkripcija odgovora i kodiranje tipa greške su omogućili analizu uticaja pojedinih segmentnih i surpasegmentnih parametara na sposobnost fonološke reprodukcije kod dece različitog uzrasta. Dobijeni rezultati ukazuju da se sposobnost reprodukcije ispitivanih fonoloških obeležja razvija u ranijem predškolskom periodu, a da se najteže reprodukuju konsonantski klaster na početku sloga i konsonant na kraju sloga. Ovi parametri se još teže reprodukuju ukoliko je reč trosložna ili ukoliko sadrži 2 ili 3 obeležja istovremeno. Pokazalo se da se mesto naglašavanja reči usvaja čak i pre 3 godine. U zaključku se diskutuje mogućnost korišćenja ispitivanih fonoloških obeležja za praćenje govornog razvoja dece na ranim uzrastima. Teškoće u reprodukovanju fonoloških obeležja bi mogle ukazivati na moguće poteškoće u procesiranju i rekonstrukciji fonoloških, pa posledično i morfoloških i sintaksičkih karakteristika reči i iskaza.
Reference
Bishop, D.V.M., North, T., Donlan, C. (1996) Nonword repetition as a behavioural marker for inherited language impairment: Evidence from a twin study. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 37(4): 391
Bortollini, U., Leonard, L.B. (2001) Phonology and children with specific language impairment: Status of structural constraints in two languages. Journal of Coummunication Disorders, 33(2), 131-150
Botting, N., Conti-Ramsden, G. (2001) Non-word repetition and language development in children with specific language impairment (SLI). International Journal of Language & Communication Disorders, 36(4): 421
Chiat, S. (2001) Mapping theories of developmental language impairement: Premises, predictions and evidence. Language and Cognitive Processes, 16(2-3): 113
Conti-Ramsden, G., Hesketh, A. (2003) Risk markers for SLI: A study of young language learning children. International Journal of Language & Communication Disorders, 38(3): 251
Curtin, S., Werker, J.F. (2007) The perceptual foundations of phonological development. u: Gaskell F.G. [ur.] The Oxfrod handbook of psycholinguistics, Oxford University Press Ltd
Gallon, N., Harris, J., van der Lely, H. (2007) Non-word repetiotion: An investigation of phonological complexity in children with Gramatical SLI. Clinical Linguistics & Phonetics, 21(6): 435
Gathercole, S.E., Baddely, A.D. (1989) Evaluation of the role of phonological STM in the development of vocabulary in children. A longitudinal study. Journal of Memory and Language, 28(2): 200
Gathercole, S.E., Baddeley, A.D. (1990) Phonological memory deficits in language-disordered childern: Is there a causal connection?. Journal of Memory and Language, 29, 336-360
Ingram, D. (1981) Procedures for the phonologicalanalysis of children's language. Baltimore, MD: University Park Press
Joanisse, M.F., Seidenberg, M.S. (1998) Specific language impairement: A deficit in grammar or processing?. Trends in Cognitive Sciences, 2(7): 240
Kristal, D. (1988) Enciklopedijski rečnik moderne lingvistike. Beograd: Nolit
Leonard, L. (1998) Children with Specific Language Impairement. Cambridge, MA, itd: MIT Press
Marshall, C., Ebbels, S., Harris, J., van der Lely, H.K.J. (2002) Investigating the impact of prosodic complexity on the speech of children with specific language impairment. University College London Working Papers in Linguistics, 14, 43-66
McClellend, J.L., Patterson, K. (2002) Rules or connections in past-tense inflections: What does the evidence rule ouut?. Trends in Cognitive Sciences, 6(11): 465
Montgomery, J.W. (1995) Examination of phonological working memory on specifically language-impaired children. Applied Psycholinguistics, 16, 355-378
Roy, P., Chiat, S. (2004) A prosodically controlled word and non-word repetition task for 2- to 4-year-olds: Evidence from typically developing children. Journal of Speech, Lanuage, and Hearing Research, 47(1), 223-234
Sahlen, B., Reuterskioeld-Wagner, C., Nettelbladt, U., Radeborg, K. (1999) Non-word repetition in children with language impairement - pitfalls and possibilities. International Journal of Language & Communication Disorders, 34(3): 337
Snowling, M., Chiat, S., Hulme, C. (1991) Words, non-words and phonological processes: Some comments on gathercol, Willis, Emslie and Baddeley. Applied Psyhologuistics, 12(3), 369-373
van der Lely, H.K.J. (2005) Domain specific cognitive systems: Insight from Grammaticalspecific language impairement. Trends in Cognitive Sciences, 9(2): 53
van Lely, der H.K.J., Harris, J. (1999) Test of phonologal structures (TOPhS). London: Centre for Developmental Language Disorders and Cognitive Neuroscience
van Lely, der H.K.J., Howard, D. (1993) Children with specific language impairement: Linguistic impairement or short-term memory deficit?. Journal of Speech and Hearing Research, 36, 1193-1207
Zec, D. (2007) The syllable: Handbook of phonological theory. Cambridge University Press
Zec, D. (2000) O strukturi sloga u srpskom jeziku. Južnoslovenski filolog, vol. 56, br. 1-2, str. 435-448
 

O članku

jezik rada: srpski
vrsta rada: neklasifikovan
DOI: 10.2298/PSI1002167S
objavljen u SCIndeksu: 05.07.2010.

Povezani članci

Nema povezanih članaka