Metrika

  • citati u SCIndeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[]
  • posete u poslednjih 30 dana:18
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:0

Sadržaj

članak: 4 od 4  
Back povratak na rezultate
2004, vol. 32, br. 3-4, str. 97-103
'Boleščina' - u Metohiji, u Košu
Dom zdravlja, Berane
Ključne reči: Pegavi tifus (Ty. exanthematicus); narodni nazivi za bolesti; boleščina; endemija pegavog tifusa
Sažetak
Akutni pegavi tifus je morija kojoj je s pravom naša naučna medicina pridavala poseban značaj. Lekari na prostoru bivše Jugoslavije smatraju da je pegavac u Bosni i Hercegovini bio ukorenjen od pamtiveka; u Srbiji, pak, veruje se da je bio pre Prvog sv. rata u vidu pojedinačnog obolevanja bez zapaženih žarišta, a da su njena sela do tada bila decenijama bez pedikuloze tela. Autor sprovodi medicinsko, ali i istorijsko i lingvističko ispitivanje, radi doznavanja postojanja pegavca preko upisa činjenica smrti u matične knjige umrlih (MKU). Ispitivanje je bilo višeetapno: građani su testirani upitnikom na području niže prevalence pegavaca (samo seropozitivni ispitanici); potom, na teritoriji visoke prevalence (stanovništvo, kvotnim uzorkom). Kontakt sa R. prowazeki kod ovih ispitanika je ustanovljavan osetljivom serološkom metodom. U zadnjem koraku, proveravan je u testiranju dobijeni narodni naziv za tifusni sindrom da li je upisivan u MKU. Cilj istraživanja je da se na studijskom području Metohije proveri da li je bilo pegavog tifusa, i to samo zadnjim postupkom - vršenjem uvida u MKU. Autor dokazuje endemičnost preko eksplicite i inplicite upotrebe naziva za pegavi tifus; u skorijem vremenu 1914-35.g., u kome su izvršeni upisi. Ova uspešna empirijska provera je osnov budućim ispitivanjima nekadašnje endemičnosti pegavog tifusa, ovog puta uvidima u stariju dokumentaciju od korišćenih MKU, koja se čuva u arhivima: Srbije, Kotora i dr.
Reference
*** Protokol za upis umrlih za parohiju Istočku, Hram sv. Nikole, 1921-35. g. Istok, Klina, Peć, Kragujevac: Matičarska služba
*** Matična knjiga umrlih I Pećke parohije 1914-1918. Peć: Matičarska služba Peć
*** Sveštenik ma koje vjere, koji ne ispunjava pravila koja su propisana o vođenju protokola rođenih, vjenčanih i umrlih, da se kazni u novcu od trista perpera ili zatvorom od tri mjeseca. u: Krivični zakonik za kraljevinu Crnu Goru, čl. 142
*** (1898) Vasojevići, Polimlje, Metohija - Beleške Miloša Velimirovića. Beograd: Izdanje Čupićeve zadužbine
*** (1913) Krivični zakonik za Kraljevinu Crnu Goru. Cetinje: Državna štamparija
Bakić, R. (1994) Demografski razvitak sjeverne Crne Gore. Podgorica: Filozofski fakultet, Institut za geografiju
Barjaktarović, M. (1974) Društveno i etničko grupisanje i diferenciranje na Kosovu i Metohiji. u: 14. Kongres saveza folklorista Jugoslavije, Prizren, Beograd, 137-50
Bojović, B. (1979) Metohija. Priština: Jedinstvo
Cavolli, R. (1975) Regionalno-geografski aspekt diferenciranja prostora opštine Peć. u: Zbornik radova B, geografija, Priština: Univerzitet u Prištini, str. 83-111
Čukić, G. (1999) Prokuženost pegavim tifusom na području Plava, Ivangrada i Rožaja 1965. godine. u: Čukić, G. [ur.] Socijalna patogeneza bolesti, pegavi tifus, Berane: JP Informativni centar, str. 92-3
Čukić, G., Tripković, M. (1999) Socijalna patogeneza pegavog tifusa na području severne Crne Gore. u: Čukić Goran [ur.] Socijalna patogeneza bolesti, pegavi tifus, Berane: JP Informativni centar, str. 14-79
Čukić, G. (1999) Boleščina. u: Čukić Goran [ur.] Socijalna patogeneza bolesti, pegavi tifus, Berane: JP Informativni centar Berane, str. 94-132
Čukić, G. (2003) Boleščina - značenje pojma za naše lekare i stanovništvo - dizajn zdravorazumskog pristupa. u: XXVI Sabora lekara jugozapadne Srbije i severne Crne Gore, Nova Varoš, Zbornik radova, str. 62-8
Čukić, G. (2003) Narodni naziv 'boleščina' na području Novog Pazara, Sjenice i Tutina. Novopazarski zbornik, (27):329-42
Đorđević, V. (1872) Narodna medicina u Srba. Novi Sad
Elezović, G. (1932) Rečnik kosovsko-metohijskog dijalekta. Srpski dijalektološki zbornik
Grujić, B. (1999) Standardni rečnik nemačko-srpski, srpsko-nemački. Cetinje: Obod
Ivanović, M. (1987) Crkveni spomenici - XIII-XX vek. u: Jevtić Atanasije [ur.] Zadužbine Kosova - spomenici i znamenja srpskog naroda, Beograd: Bogoslovski fakultet, 385-548, str. 464
Kujačić, J. (1950) Prilozi istoriji zdravstvene kulture Crne Gore do kraja 1918 godine. Beograd: Srpska akademija nauka - Odeljenje medicinskih nauka
Mileusnić, S. (1999) Svetinje Kosova i Metohije. Novi Sad: Pravoslavna reč
Milivojević, S. (2003) Špijunsko-teroristički rat na Kosovu i Metohiji i stvaranje OVK. Baština, br. 15, str. 125-133
Milovanović, M. (1922) Marasmus inanitialis. Srpski arhiv za celokupno lekarstvo, XXIV (1)
Nedeljković, J., Đuknić, E., Đurić, S., Jaćimović, O., ur. (1973) Vodič Arhiva Srbije. Beograd: Arhiv Srbije
Obradović, M. (1981) Agrarna reforma i kolonizacija na Kosovu, 1918-1941. Priština: Institut za istoriju Kosova
Pavlović, B. (2002) Istorija srpske medicine. Beograd: Službeni list SRJ
Pecić, J. (1977) Prisustvo antitela za R. prowazeki kod ljudi i domaćih životinja u SR Srbiji i njihov značaj za epidemiologiju pegavca. Beograd: Med. fakultet, doktorska disertacija
Petković, V.R. (1950) Pregled crkvenih spomenika kroz povesnicu srpskog naroda. Beograd: Naučna knjiga
Stanojević, V. (1962) Pegavi tifus. u: Stanojević V. [ur.] Istorija medicine, Beograd, 309-11
Stanojević, V. (1953) Pegavi tifus. u: Stanojević V. [ur.] Istorija medicine, Beograd, 940-4
Urošević, A. (1937) Agrarna reforma i nacionalizacija, Spomenica 25-godišnjice oslobođenja Južne Srbije (1912-37). Skoplje
Vukšić, L. (1989) Istorijski osvrt na prestanak pegavca (Typhus exanthematicus) 1914-1915. godine u Srbiji. Arhiv za zdravstvenu kulturu Srbije, (18) 1-2 str. 45-57
Zinsser, H. (1934) Varieties of typhus virus and the epidemiology of the American form of European typhus fever (Brill's disease). Am. J. Hyg, 20, 513-32
 

O članku

jezik rada: srpski
vrsta rada: istoriografski prilog
objavljen u SCIndeksu: 02.06.2007.